אמר השכל – מציאות הרע הזה נכלל בשני ענינים, א' - הוא השפלות ופחיתות, והב' - ההפסדים של ההויות. ונדבר על ראשון ראשון. הענין הראשון אמרנו שהוא השפלות והפחיתות, וזה - כי הנה גם המלאכים עצמם הולכים ונשפלים במעלתם זה תחת זה, אך עם כל זה כולם ברורים, כולם נכבדים ויקרים. ואין הפחיתות אלא בגוף הזה אשר לאדם, וממנו ולמטה, שנמשכים הדברים בדרך גופניות וחומריות, סוף דבר - עפר מן האדמה. ואמנם עם כל זה תביני עוד, שאם היה האדם במעלה ההגונה לו, לא היה עדיין זה לגביו שפלות ובזיון, כי מי שהוא במדרגה ההגונה לחוקו הוא במקום שראוי לו, ואינו פחיתות כל כך, אפילו שהמדרגה בעצמה תהיה שפלה. אך עיקר השפלות ופחיתות הוא למי שהיה יכול להיות עליון יותר, וראוי היה לו להיות עליון יותר, והוא שפל ופחות. והנה עדיין אני דובר בכלל, נבא עתה בפרט, ונבחין מציאות האדם בחשיבותו ופחיתותו וכל מדרגותיו. ותראי שיש בענין זה חכמה עמוקה, כי האלהים עשה את האדם מתחלף במצביו הרבה מאד, כדי שיפול בו כל מה שצריך ליפול מן העבודת ומן השכר בכל הזמנים, ונבאר ענין זה היטב:
Akıl şöyle dedi: Bu kötülüğün varlığı iki konuya dahildir. Birincisi aşağılık ve değersizliktir; ikincisi ise varlıkların bozulmalarıdır. Önce birinciden konuşalım. İlk konu, dediğimiz gibi, aşağılık ve değersizliktir. Çünkü meleklerin kendileri bile derecelerinde biri diğerinin altında olacak şekilde inerler; fakat bununla birlikte hepsi berraktır, hepsi yüce ve değerlidir. Asıl değersizlik, insanın bu bedeninde ve ondan aşağısında başlar; çünkü şeyler burada bedensellik ve maddilik yoluyla uzanır. Sonuçta beden, toprağın tozundandır. Bununla birlikte şunu da anlamalısın: Eğer insan kendisine uygun derecede olsaydı, bu durum onun bakımından henüz aşağılık ve utanç sayılmazdı. Çünkü kendi yasasına uygun derecede bulunan kişi, kendisine yaraşan yerdedir; derecenin kendisi aşağı olsa bile bu, o kadar büyük bir değersizlik değildir. Asıl aşağılık ve değersizlik, daha yüce olabilecek ve daha yüce olması gereken kişinin aşağı ve değersiz kalmasıdır. Şimdilik genel olarak konuşuyorum; şimdi ayrıntıya gelelim ve insanın varlığını, değeri, düşüklüğü ve bütün dereceleri bakımından ayırt edelim. Göreceksin ki bu konuda derin bir hikmet vardır. Çünkü Tanrı insanı çok sayıda değişen durumda yarattı; böylece bütün zamanlarda çalışma ve ödül bakımından insana düşmesi gereken her şey ona düşebilsin. Bu konuyu iyi açıklayacağız.
Сказал Сехель (Разум): — Существование этого зла включено в два аспекта: первый — это низость и приниженность, а второй — ущербы (разрушения) существующих вещей. И будем говорить сначала о первом.
Первый аспект, как мы сказали, — это низость и приниженность. А именно: ведь даже сами ангелы идут и понижаются по своей ступени один под другим; но при всём этом все они ясны, все почтенны и драгоценны. А приниженность существует только в этом теле, которое у человека, и от него и ниже — где вещи тянутся по пути телесности и материальности; одним словом — прах от земли.
Однако при всём этом пойми ещё, что если бы человек был на подобающей ему ступени, это всё ещё не было бы для него низостью и унижением; ибо тот, кто находится на ступени, подобающей его закону, — в месте, которое ему подходит, и это не такая уж приниженность, даже если сама ступень низкая. Но основная низость и приниженность — у того, кто мог бы быть выше, и ему следовало быть выше, а он низок и унижен.
И вот пока я говорю в общем; перейдём теперь к частностям и рассмотрим существование человека — в его значимости и приниженности, и все его ступени. И увидишь, что в этом вопросе есть глубокая мудрость: ибо Бог сделал человека очень сильно меняющимся в своих состояниях, чтобы в нём могло проявиться всё, что должно проявиться — из работы и из награды — во все времена; и мы хорошо разъясним это дело:
הנה האדם עושה מעשיו, ולמעשים האלה יש תולדות, כי מפני הכונניות שזכרנו נמצא שכל תנועה קטנה שבאדם מנועעת דברים רבים וגדולים - כלל כל הנבראים העליונים והתחתונים, הגשמים והרוחנים, וכל הכחות הנבדלים, והשפעותיו ית' בהם, וכמו שביארנו. ועם כל זה, לא כל בני האדם שוים, ולא כל המעשים שוים, כי גבולות גדולים שם האדון ב"ה לכל נבראיו בשיעור מדוקדק עד אין תכלית. וימצאו שני בני אדם, על שלחן אחד ידברו, יאכלו וישתו, ותולדות מעשי האחד יתעלו עד רום שמי השמים, ותולדות מעשי האחר לא יתעלו, ולא קרוב להם. ואביא לך ראיה ברורה, יונתן בן עוזיאל יושב ולומד - כל עוף הפורח עליו נשרף (סוכה כח ע"א), ואחרים לאלפים ולרבבות יושבים ולומדים, ולא יהיה להם כן; וזה מצד הפועל. ומצד הנפעל, קדשים יוכיחו, שאכילתם מצוה רבה, ואכילת חולין - לא כן, וזה וזה אוכלים אותם בדרך אחד; ולא עוד, אלא כהן האוכלם עושה מצוה, וזר האוכלם חייב מיתה. וגדולה מזו - המצוות עצמם, אמרו חז"ל (עבודה זרה, ג ע"א) "גדול המצווה ועושה ממי שאינו מצווה ועושה", והמצווה ועושה נמצא מתקן כל הבריאה כולה, ושאינו מצווה לא תשיג ידו לעשות כן; והרי שניהם עושים מעשה אחד ולכונה אחת:
İnsan eylemlerini yapar ve bu eylemlerin sonuçları vardır. Çünkü sözünü ettiğimiz düzenekler gereği, insandaki en küçük hareket bile çok sayıda büyük şeyi hareket ettirir: üst ve alt bütün yaratılmışları, maddi ve ruhsal varlıkları, ayrık güçlerin tamamını ve O’nun, mübarek olsun, onların içindeki etkilerini. Bunu açıkladık. Bununla birlikte bütün insanlar eşit değildir ve bütün eylemler de eşit değildir. Çünkü Efendi, mübarek olsun, bütün yaratılmışları için sonsuz incelikte ölçülmüş büyük sınırlar koymuştur. İki insan aynı sofrada konuşabilir, yiyip içebilir; birinin eylemlerinin sonuçları göklerin göğünün yüksekliğine kadar yükselebilir, diğerinin eylemlerinin sonuçları ise yükselmez, hatta ona yaklaşmaz bile. Sana açık bir kanıt getireyim: Yonatan ben Uziel oturup öğrenirken, üzerinden uçan her kuş yanardı (Sukka 28a); binlerce ve on binlerce başka kişi oturup öğrendiğinde ise onlarda böyle bir şey olmaz. Bu, fiili yapan yönündendir. Fiile konu olan şey yönünden de kutsal şeyler bunu kanıtlar: Onları yemek büyük bir mitsvadır; sıradan yiyecekleri yemek böyle değildir. Oysa her ikisi de aynı yolla yenir. Dahası, onları Kohen yediğinde mitsva yapar; yabancı biri yediğinde ise ölüm cezası gerektiren bir suç işlemiş olur. Bundan daha büyüğü, mitsvaların kendisidir. Hahamlarımız z”l şöyle demiştir: “Emredilmiş olup yapan, emredilmemiş olup yapandan daha büyüktür” (Avoda Zara 3a). Emredilmiş olup yapan kişi bütün yaratılışı düzeltir; emredilmemiş olanın eli bunu yapmaya erişmez. Oysa ikisi de aynı eylemi, aynı niyetle yapmaktadır.
Вот человек совершает свои дела, и у этих дел есть последствия; ибо из-за устроений, которые мы упомянули, выходит, что всякое малое движение в человеке приводит в движение множество великих вещей — весь совокупный состав всех созданий, верхних и нижних, телесных и духовных, и все отделённые силы, и Его, благословен Он, влияния на них — как мы объяснили.
И при всём этом не все люди равны, и не все дела равны, ибо великие границы поставил Господин, благословен Он, для всех Своих созданий — в точнейшей мере без предела. И могут найтись два человека: за одним столом они будут говорить, есть и пить, — а последствия дел одного поднимутся до высоты высот небес, а последствия дел другого не поднимутся — и близко к этому не подойдут.
И приведу тебе ясное доказательство: Йонатан бен Уззиэль сидит и учится — всякая птица, пролетающая над ним, сгорает (Сукка 28а); а другие тысячами и десятками тысяч сидят и учатся — и не будет у них так; и это со стороны действующего. А со стороны испытывающего воздействие — святыни (кодашим) докажут: их поедание — великая заповедь, а поедание обычного (хулин) — не так; и это и то едят одинаковым способом. Более того: коэн, который ест их, исполняет заповедь, а посторонний (зар), который ест их, обязан смертью.
И больше этого — сами заповеди: сказали наши мудрецы (Авода Зара 3а): «Велик тот, кто заповедан и делает, больше того, кто не заповедан и делает». И заповеданный и делающий выходит, что исправляет (метакен) всё творение целиком, а тот, кто не заповедан, — рука его не достигнет сделать так; а ведь оба делают одно действие и с одним намерением:
אך הענין הוא, שתנאי הפועל והנפעל בכל המתלוים להם הם הם המשנים ומחליפים תולדות המעשים. יונתן בן עוזיאל לפי שהוא איש קדוש ונורא מאד, ונשמתו מעוטרת בעטרי קדושה והארה רבה, על כן כל מעשה אשר יעשה יעלה ויגיע לרומו של עולם, וינועע כל אופני הקודש; ואדם אחר שאינו כל כך קדוש, ואינו מעוטר באלה העטרות, לא יתעלו מעשיו לעילוי זה. וכאן ההדרגה רבה, לפי הכנת האדם, ולפי הכנת המעשים עצמם, והזמן, וכל שאר המתלוים. הלא זאת ההכנה הכללית שנתן הקב"ה לעמו ישראל בתחלה, להיותם מקיימים ועושים כל התורה והמצוה, כי זולת זה לא היו יכולים לעשות במעשיהם מעשה התיקון הגדול שהם עושים לכלל כל הבריאה, כמו שנבאר. ועם כל זה, בהם עצמם יש ההדרגה שזכרנו, כי לא ידמה מעשה אחד מעמי הארץ למעשה אחד מן בעלי התורה; ולא מעשה בעל התורה עצמו שאינו כל כך מקודש במעשיו למעשה המקודש ממנו; ולא מעשה המקודש למעשה המקודש יותר, מן השרידים אשר ה' קורא; וכן על דרך זה עד משה רבנו ע"ה:
Fakat mesele şudur: Fiili yapanın, fiile konu olan şeyin ve bunlara eşlik eden bütün koşulların durumları, eylemlerin sonuçlarını değiştiren ve dönüştüren şeylerdir. Yonatan ben Uziel çok kutsal ve son derece ürpertici bir kişi olduğu, neşaması kutsallık taçları ve büyük aydınlanmayla süslendiği için, yaptığı her eylem yükselir, dünyanın en yüksek noktasına ulaşır ve bütün kutsal düzenekleri hareket ettirirdi. Bu kadar kutsal olmayan ve bu taçlarla süslenmemiş başka bir insanın eylemleri ise bu yükselişe ulaşmaz. Burada insanın hazırlığına, eylemlerin kendi hazırlığına, zamana ve bunlara eşlik eden diğer bütün koşullara göre büyük bir derecelenme vardır. İşte HaKadoş Baruh Hu’nun başlangıçta halkı İsrael’e verdiği genel hazırlık budur: Bütün Tora’yı ve mitsvayı yerine getirebilmeleri ve yapabilmeleri. Çünkü bu olmadan, eylemleriyle bütün yaratılışın geneli için yaptıkları büyük tikun eylemini yapamazlardı; bunu açıklayacağız. Bununla birlikte onların kendi içinde de sözünü ettiğimiz derecelenme vardır. Halktan birinin bir eylemi, Tora ehli bir kişinin eylemine benzemez; Tora ehli olan fakat eylemlerinde bu kadar kutsanmış olmayan kişinin eylemi, ondan daha kutsanmış kişinin eylemine benzemez; kutsanmış kişinin eylemi de Haşem’in çağırdığı seçkin kalıntılardan daha kutsanmış olanın eylemine benzemez. Bu böylece Moşe Rabbenu’ya, üzerine esenlik olsun, kadar yükselir.
Но дело в том, что условия действующего и испытывающего воздействие, со всем, что к ним сопутствует, — именно они меняют и различают последствия дел.
Йонатан бен Уззиэль, поскольку он человек очень святой и грозный, и его Нешама (Душа) украшена венцами Кдуша и великим светом, — поэтому всякое дело, которое он делает, поднимается и достигает высоты мира и приводит в движение все «офаней ха-кодеш» (אופני הקודש — «колёса святости»); а другой человек, который не столь свят и не украшен этими венцами, — его дела не поднимутся к такому возвышению.
И здесь градация велика — по подготовке человека, и по подготовке самих дел, и по времени, и по всем прочим сопутствующим. Ведь это та общая подготовка, которую дал Святой, благословен Он, Своему народу Израилю вначале — чтобы они соблюдали и исполняли всю Тора и заповедь, ибо без этого они не могли бы своими делами совершать великое дело Тиккун, которое они совершают для всего творения в целом, как мы объясним.
И при всём этом и среди них самих есть та градация, о которой мы сказали: не подобно дело одного из простонародья делу одного из обладателей Торы; и не подобно дело самого обладателя Торы, который не столь освящён в своих делах, делу более освящённого, чем он; и не подобно дело освящённого делу ещё более освящённого — из «оставшихся, которых Господь призывает»; и так далее этим путём — до Моше рабейну, мир ему:
והנה בענין זה צריך שתדעי בכללות המין האנושי, שכולו תולדות אדם הראשון - שיש בו חילוקים רבים, וזמנים נשתנו עליו. כי קודם חטא אדם הראשון, הנה אדם היה מעוטר ומוכתר בעטרות קדושה ויקר רב מאד, עד שבקשו מלאכי השרת לומר לפניו קדוש, כמאמרם ז"ל במדרש (ב"ר פח, ו), והיה בו מן הידיעה ומן הקדושה וכל שבח מעלה שיעור גדול, להיותו יציר כפיו של הקב"ה. והנה כי כן - מעשיו היו מרעישים כל העולמות ודאי, כי לפי ערכו היה ערכם רם ונשא ודאי מכל המעשים שנעשו אחר כך תחת השמש. ועם כל זה, עוד היה עתיד להתעלות אל עילוי יותר אם היה עומד במצותו. וזה פשוט, כי מה שעתיד להיות אחר התחיה - היה יכול להיות מתחלה, גם בלא מיתה. ותראי, שאף על פי שהיה מעולה מאד מאד ממה שהוא המין האנושי עכשיו, עם כל זה הרי היה עלול ליפסד - לחטוא ולמות, כמו שהיה מעשה. ואם היה עומד במצותו, כבר היה נשלם בשלמות גמור, והיה נעשה נצחי ובלתי עלול לשום רע. ואמנם כשחטא, לא די שלא הרויח מה שהיה יכול להרויח, אלא שאבד מה שהיה בידו, ואז חזר להיות אדם שפל ונבזה כמו שהוא עתה; הוא מה שהכתוב אומר (תהלים מט, יג), "ואדם ביקר בל ילין נמשל כבהמות נדמו":
Bu konuda, bütünü Adam HaRişon’un soyundan gelen insan türü hakkında şunu bilmelisin: Onda birçok ayrım vardır ve onun üzerinde zamanlar değişmiştir. Çünkü Adam HaRişon’un günahından önce Adam, çok büyük kutsallık ve değer taçlarıyla süslenmiş ve taçlandırılmıştı; öyle ki hizmet melekleri onun önünde “Kutsal” demek istemişlerdi, hahamlarımız z”lın midraşta söylediği gibi (Bereşit Rabba 88:6). Onda bilgi, kutsallık ve her tür yüce övgüden büyük bir ölçü vardı; çünkü HaKadoş Baruh Hu’nun ellerinin ürünüydü. Bu yüzden onun eylemleri kesinlikle bütün alemleri sarsardı; çünkü onun değerine göre, eylemlerinin değeri de güneş altında daha sonra yapılan bütün eylemlerden kesinlikle çok daha yüksek ve yüceydi. Bununla birlikte, emrinde ayakta kalsaydı daha da yüksek bir yükselişe çıkması bekleniyordu. Bu açıktır; çünkü dirilişten sonra gerçekleşecek olan şey, başlangıçta ölüm olmadan da gerçekleşebilirdi. Göreceksin ki bugünkü insan türünden çok çok daha üstün olduğu halde yine de bozulmaya, yani günah işlemeye ve ölmeye açıktı; nitekim olay böyle gerçekleşti. Eğer emrinde ayakta kalsaydı, tam bir yetkinlikle tamamlanacak, sonsuz hale gelecek ve hiçbir kötülüğe açık olmayacaktı. Fakat günah işlediğinde, kazanabileceği şeyi kazanamamakla kalmadı; elinde olanı da kaybetti. O zaman bugünkü gibi aşağı ve değersiz bir insan haline döndü. Yazının “İnsan değer içinde geceleyemez; hayvanlara benzetilir, onlara benzer” (Tehilim 49:13) demesi budur.
И вот в этом вопросе тебе нужно знать о человеческом роде в целом — что он весь является потомством Адама Ришона, — что в нём есть многие различия, и времена изменялись для него.
Ибо до греха Адама Ришона, вот человек был украшен и увенчан венцами Кдуша и очень великой драгоценностью, до того, что ангелы-служители просили сказать перед ним «Кадош», как сказали наши мудрецы в Мидраш (Берешит Рабба 88:6). И было в нём — в знании, и в Кдуша, и во всяком хвалебном достоинстве — великое мерило, поскольку он был творением рук Святого, благословен Он.
И потому — его дела, несомненно, потрясали все миры; ибо по его уровню и их уровень был высок и возвышен, несомненно, больше всех дел, совершённых после этого под солнцем. И при всём этом он ещё должен был подняться к большему возвышению, если бы стоял в своей заповеди. И это просто, ибо то, что должно быть после оживления мёртвых, могло быть с самого начала — и даже без смерти.
И увидишь: хотя он был очень-очень выше, чем человеческий род сейчас, всё же он был подвержен порче — согрешить и умереть, как и случилось. А если бы он стоял в своей заповеди, он уже завершился бы совершенным совершенством и стал бы вечным и не подверженным никакому злу.
Однако когда он согрешил, не только не приобрёл того, что мог приобрести, но и потерял то, что было у него; и тогда он вернулся быть человеком низким и презренным, как он теперь; это то, что говорит Писание (Теилим 49:13): «И человек в почёте не переночует — уподобился скоту, умолкли»:
והרי לנו בכאן שלשה חילוקים למציאותו של האדם, א' - מציאותו קודם חטאו, ב' - מציאותו אחר חטאו, ג' - מציאותו מה שהיה יכול להיות אם לא היה חוטא, והוא המציאות שיהיה לעתיד לבא. והנה מציאותו קודם חטאו הוא מצב אמצעי בין מה שנהיה אחר כך ובין מה שהיה יכול להיות. ונמצא שעל כל פנים לא נברא בשלמותו, אלא השפלה קדומה היתה לו מעת הבראו, שנולד במצב פחות ממה שראוי להיות אדם, והשפלה מוכנת לו באפשרות אם יחטא ואשם, וכמו שהיה. והנה הן כל אלה ענינים הכינם הבורא ית"ש, שחידשם ובראם לצורך הנהגת העולם הזה:
Burada insanın varlığı için üç ayrımımız vardır. Birincisi, günahından önceki varlığıdır. İkincisi, günahından sonraki varlığıdır. Üçüncüsü, günah işlememiş olsaydı sahip olabileceği varlığıdır; bu da gelecek zamanda olacak varlıktır. Günahından önceki varlığı, daha sonra olduğu durum ile olabileceği durum arasında orta bir haldir. Böylece her durumda, insan kendi son yetkinliği içinde yaratılmamıştır; yaratıldığı andan itibaren onda önceden gelen bir alçalma vardı. İnsan, insanın olması gereken düzeyden daha düşük bir durumda doğdu; ayrıca günah işler ve suçlanırsa, onda imkan halinde hazırlanmış daha aşağı bir alçalma da vardı; nitekim böyle oldu. İşte bütün bunlar, Yaratıcı’nın, mübarek adı yüce olsun, dünya yönetimi için hazırladığı, yenilediği ve yarattığı konulardır.
И вот у нас здесь три различия в существовании человека: первое — его существование до его греха; второе — его существование после его греха; третье — его существование, каким оно могло быть, если бы он не согрешил, — и это существование, которое будет в будущем.
И вот его существование до греха — это срединное состояние между тем, что стало после этого, и тем, чем он мог быть. И выходит, что во всяком случае он не был сотворён в своём совершенстве, а была у него прежняя приниженность с момента его сотворения: он родился в состоянии более низком, чем подобает быть человеку; и была приготовлена ему приниженность в возможности — если согрешит и провинится, как и было.
И вот все эти вещи приготовил Творец, да возвысится Имя Его, — обновил их и сотворил их для нужды управления этим миром:
ונבחין פה עוד הבחנות אחרות בענין הזה, לעמוד על בורים של דברים. חז"ל אמרו (תנחומא, אחרי מות, ב), "תפוח עקבו של אדם הראשון היה מכהה גלגל חמה", ומנו ששה דברים שחסר אדם הראשון בחטאו (במדבר רבה, יג, יא), ובהם, הקומה והזיו. וענין זה הוא, כי הבורא ית"ש עושה כל המעשים בדקדוק גדול עד מאד, וכל תנאי הדברים משוערים לפי הדבר הנשלם בהם; ובעניננו - אפילו תבנית האדם וצורתו וצורת ענינו, עשויים הם למידת חשיבותו וערכו. וכבר ראינו מקרא כתוב (בראשית א, כו), "נעשה אדם בצלמנו כדמותנו", שמפני שרצה אותו מעולה מכל הנבראים, רצה שגם דמותו יהיה כן. ולא דמותו לבד ותבנית גופו, אלא כל מקריו ועניניו בדרכיהם יהיו עשויים לערך חשיבותו. הלא תראי כמה מן הנקיון והסידור הנאה הושם במעשה בני האדם, מה שלא היה כלל במעשה הבהמות; וזה מפני עומק החכמה הרבה הנמצא בכל מעשי הבורא ית"ש, לעשות את הכל על הצד היותר טוב ומשובח שיוכל להיות, הכל בהקבלה ובהתקשרות ענינים אל ענינים וביחס נאות. תראי, האדם לא יכול להיות בזמן אחד אלא במקום אחד, וצריך משך זמן להתנועע ממקום למקום; המלאכים לפי שהם נכבדים מן הגוף הזה - אינם כן, אבל התיחסה להם העפיפה לקלותם. החושים של אדם אינם מרגישים אלא באותו השיעור וגבול המחוקק להם; הרוחנים אינם כן כלל. כללו של דבר, עצם מהות הנושאים ומקריהם בכל עניניהם מתיחסים הם תמיד:
Bu konuda, şeylerin kesin anlamını kavramak için başka ayrımlar da yapalım. Hahamlarımız z”l şöyle demiştir: “Adam HaRişon’un topuğunun parlaklığı güneş küresini soldururdu” (Tanhuma, Ahare Mot 2). Yine Adam HaRişon’un günahıyla kaybettiği altı şeyi saymışlardır (Bamidbar Rabba 13:11); bunlar arasında boy ve parlaklık da vardır. Bunun anlamı şudur: Yaratıcı, mübarek adı yüce olsun, bütün fiilleri son derece büyük bir incelikle yapar; şeylerin bütün koşulları, onlarla tamamlanacak şeye göre ölçülmüştür. Bizim konumuzda, insanın kalıbı, biçimi ve varlık biçimi bile onun önem ve değer ölçüsüne göre yapılmıştır. Yazılmış bir ayet gördük: “Suretimizde, benzerliğimizde insan yapalım” (Bereşit 1:26). Çünkü O, insanın bütün yaratılmışlardan üstün olmasını istediği için, biçiminin de böyle olmasını istedi. Yalnızca biçimi ve bedeninin kalıbı değil, onun bütün halleri ve konuları da kendi yollarında onun önem değerine göre yapılmıştır. İnsan eylemlerine ne kadar temizlik ve güzel düzen yerleştirildiğini görüyorsun; hayvanların eylemlerinde böyle bir şey yoktur. Bunun nedeni, Yaratıcı’nın, mübarek adı yüce olsun, bütün fiillerinde bulunan derin ve çok büyük hikmettir: Her şeyi olabilecek en iyi ve en üstün yönden yapmak; her şeyi konuların konulara karşılığı, bağı ve uygun oranı içinde kurmak. Bak, insan aynı anda yalnızca bir yerde bulunabilir ve bir yerden başka bir yere hareket etmek için zamana ihtiyaç duyar. Melekler bu bedenden daha yüce oldukları için böyle değildir; hafifliklerine uygun olarak onlara uçuş niteliği verilmiştir. İnsanın duyuları yalnızca kendileri için belirlenmiş ölçü ve sınır içinde algılar; ruhsal varlıklarda ise durum hiçbir şekilde böyle değildir. Kısacası, taşıyıcı varlıkların öz mahiyeti ve bütün hallerindeki özellikleri her zaman birbirine uygundur.
И рассмотрим здесь ещё другие различения в этом вопросе, чтобы дойти до ясности вещей.
Наши мудрецы сказали (Танхума, Ахарей Мот 2): «Яблоко пятки Адама Ришона затмевало солнечный круг», и перечислили шесть вещей, которых лишился Адам Ришон в своём грехе (Бемидбар Рабба 13:11), и среди них — рост и сияние.
И смысл этого в том, что Творец, да возвысится Имя Его, делает все дела с величайшей точностью; и все условия вещей соразмерены согласно тому, что в них завершается. И в нашем вопросе — даже облик человека и его форма, и форма его состояния, сделаны по мере его значимости и ценности. И уже видели мы написанное в Писании (Берешит 1:26): «Сделаем человека по Нашему образу, по Нашему подобию» — ведь поскольку Он захотел, чтобы он был выше всех созданий, Он захотел, чтобы и его образ был таким.
И не только его образ и строение его тела, но и все его события и состояния в их путях будут сделаны соразмерно его значимости. Разве ты не увидишь, сколько чистоты и красивого порядка вложено в дела людей — чего вовсе нет в делах животных; и это из-за глубины великой мудрости, находящейся во всех делах Творца, да возвысится Имя Его, — сделать всё самым лучшим и самым превосходным образом, каким только может быть: всё — в соответствии и в связности одного с другим и в должном соотношении.
Увидишь: человек не может быть в одно время иначе как в одном месте, и ему нужно течение времени, чтобы двигаться с места на место. Ангелы, поскольку они более почтенны, чем это тело, — не так; но им сообразно «порхание» из-за их лёгкости. Чувства человека ощущают лишь в той мере и границе, которые установлены для них; духовные — вовсе не так.
Итог: сама сущность носителей и их событий во всех их аспектах всегда соотносятся:
ונמצא, ששתי הבחנות יש לנו להבחין בענין האדם וכל שאר הבריות, הא' - מציאות הענינים המכוונים במציאותם ובמקריהם, פירוש, התולדות הנולדות מהויתם ומפעולותיהם; והב' - הדרך שלהם, פירוש, צורתם וצורת פעולותיהם, כי מה שיניע הגוף יוכל להניע גם הנשמה והמלאך, אך זה לפי דרכו וזה לפי דרכו. והרי אלה שתים מידות - פעולות גדולות בפעולותיו ית', א' - קביעות מה שיולד מפעולות הנבראים, וזה כלל כל חוקות הנהגתו וסדרי כונניותיו שזכרנו; והב' - הקביעות איך יולידו הנבראים ההם התולדות ההם, וגם לזה יש סדרים גדולים הנאותים וצריכים להשלמת הענין הזה. ונמצא שבתחלה קודם חטאו של אדם היה הוא במעלה גדולה, ראשונה - בעיקר מציאותו, פירוש, בתולדות מעשיו, שהיו מגיעים לרום העולם, כמו שכתבנו; והשנית - בצורתו ובצורת מעשיו בתבנית גופו ממש, כי כבר היה זוך גופו כמציאות המלאכים ממש, עד שהיה מקום הגון לדירתו - הגן עדן, שהוא גם עכשיו מדור למלאכים ולרוחות. ועל זה רמזו רז"ל (ב"ר, כ, יב), באמרם, "בתורתו של רבי מאיר מצאו כתוב, כתנות אור". ודבר זה נתפרש הרבה כבר אצל חכמינו, שהכוונה במאמר הזה להודיע זוך ערך גופו של אדם הראשון לפני חטאו, שאחר החטא נתעבה ונעשה גס וכבד כיום הזה. וכבר ראינו דוגמא לזה בעולם, חנוך ואליהו, שגופם ממש נזדכך ונתעלה להיות כמלאכים העליונים. ופשיטא הוא שגם התנועעו ופעולותיו היו בדרך יותר דק ורוחני ודאי, כפעולות חנוך ואליהו כיום הזה:
Böylece insan ve diğer bütün yaratılmışlar konusunda iki ayrım yapmamız gerekir. Birincisi, onların varlıklarında ve hallerinde hedeflenen konuların gerçekliğidir; yani var oluşlarından ve fiillerinden doğan sonuçlar. İkincisi ise onların yoludur; yani biçimleri ve fiillerinin biçimi. Çünkü bedeni hareket ettiren şey neşamayı ve meleği de hareket ettirebilir; fakat biri kendi yoluyla, diğeri kendi yoluyla. İşte bunlar iki ölçüdür: O’nun, mübarek olsun, fiillerindeki iki büyük iş. Birincisi, yaratılmışların fiillerinden doğacak şeyin belirlenmesidir; bu, O’nun bütün yönetim yasalarının ve sözünü ettiğimiz düzeneklerinin genelidir. İkincisi ise, bu yaratılmışların o sonuçları nasıl doğuracaklarının belirlenmesidir; bunun için de bu konunun tamamlanmasına uygun ve gerekli büyük düzenler vardır. Bundan dolayı, Adam’ın günahından önce başlangıçta o büyük bir derecedeydi. Birincisi, varlığının özü bakımından, yani eylemlerinin sonuçları bakımından yüceydi; eylemleri, yazdığımız gibi, dünyanın yüksekliğine ulaşırdı. İkincisi, biçimi ve fiillerinin biçimi bakımından, bizzat bedeninin yapısında yüceydi; çünkü bedeninin arılığı gerçekten meleklerin varlığı gibiydi. Bu yüzden onun yerleşimine uygun yer Gan Eden’di; Gan Eden şimdi de meleklerin ve ruhların konutudur. Hahamlarımız z”l, “Rabbi Meir’in Tora’sında ‘ışık giysileri’ yazılı bulundu” (Bereşit Rabba 20:12) derken buna işaret etmişlerdir. Bu konu bilgelerimiz tarafından çokça açıklanmıştır: Bu söz, Adam HaRişon’un günahından önce bedeninin değerindeki arılığı bildirmek içindir. Günahından sonra bedeni kalınlaştı, bugünkü gibi kaba ve ağır hale geldi. Bunun dünyada bir örneğini de gördük: Hanoh ve Eliyahu. Onların bizzat bedenleri arındı ve üst melekler gibi olmak üzere yükseldi. Açıktır ki onların hareketleri ve fiilleri de bugün Hanoh ve Eliyahu’nun fiilleri gibi, kesinlikle daha ince ve ruhsal bir yolla gerçekleşiyordu.
И выходит, что есть у нас два различения, чтобы различать в вопросе человека и всех прочих творений.
Первое — существование смыслов, на которые направлены их существование и их события, то есть последствия, рождающиеся от их бытия и от их действий.
Второе — их путь, то есть их форма и форма их действий: ведь то, что может двигать тело, может двигать и Нешама (Душу), и ангела; но это — по своему пути, и это — по своему пути.
И вот эти две меры — великие действия в Его, благословен Он, действиях: первая — установление того, что рождается из действий созданий, и это включает все законы Его управления и порядки Его устроений, о которых мы говорили; вторая — установление того, как эти создания будут порождать те последствия; и для этого тоже есть великие порядки, подходящие и необходимые для завершения этого дела.
И выходит, что вначале, до греха человека, он был на высокой ступени: во‑первых — в самой сущности своего существования, то есть в последствиях своих дел, которые достигали высоты мира, как мы написали; во‑вторых — в своей форме и в форме своих дел — в самом устройстве его тела, ибо уже была чистота его тела как существование ангелов буквально, до того что достойным местом для его обитания был Ган Эден, который и сейчас является жилищем для ангелов и духов.
И на это намекнули наши мудрецы (Берешит Рабба 20:12), сказав: «В Торе рабби Меира нашли написанным: одежды света». И это много было разъяснено уже у наших мудрецов: смысл этого высказывания — сообщить о чистоте ценности тела Адама Ришона до его греха, что после греха оно утолстилось и стало грубым и тяжёлым, как в этот день.
И уже видели мы пример этому в мире: Ханох и Элияу, у которых само тело очистилось и возвысилось, чтобы быть как высшие ангелы. И очевидно также, что и его движения и действия были более тонким и духовным путём, несомненно, как действия Ханоха и Элияу в этот день:
ותראי, כי גן עדן - מה שהיה הוא שיהיה - ודאי מקום דק ורוחני, ששם חונות הרוחות גם עתה; והתורה העידה על אדם שהיה שם, והיה אוכל ונהנה מן הפירות הצומחים שם. ואמנם כיון שהמקום אנו רואים שהוא עכשיו מדור לנשמות, צריך שהפירות שהיו שם לא היו דברים גשמיים וגסים, כמו שהם הפירות של העולם הזה, אלא יותר דקים מאד מאד, וכערך האויר לגבי העפר לפחות; והאכילה לא יתכן לגוף עב וגס כאשר הוא היום הזה, אלא לגוף דק וכמעט רוחני, וכגופם של אליהו וחנוך, כמו שביארנו. אמנם הוא הדבר אשר דברתי, שלפי ערך התולדות הצריכים להולד מן המעשים, כך הם דרכי המעשים ההם להעשות, וכל דברי הבריאה מתיחסים ומשתוים כל נושא עם כל תנאיו המעשים, התולדות, המקום, והפועל אותם, וזה ברור:
Göreceksin ki Gan Eden, ne idiyse yine odur: kesinlikle ince ve ruhsal bir yerdir; ruhlar şimdi de orada konaklar. Tora, Adam’ın orada bulunduğuna, orada yetişen meyvelerden yediğine ve onlardan haz aldığına tanıklık etmiştir. Fakat bu yerin şimdi neşamaların konutu olduğunu gördüğümüze göre, orada bulunan meyvelerin bu dünyanın meyveleri gibi maddi ve kaba şeyler olmaması gerekir; onlar çok çok daha incedir, en azından toprağa göre havanın değeri neyse öyle. Böyle bir yeme, bugünkü gibi kalın ve kaba bir beden için uygun değildir; ancak ince ve neredeyse ruhsal bir beden için, Eliyahu ve Hanoh’un bedeni gibi bir beden için uygundur. Bunu açıkladık. Aslında söylediğim şey tam da budur: Eylemlerden doğması gereken sonuçların değerine göre, o eylemlerin yapılma yolları da öyledir. Yaratılışın bütün unsurları birbirine karşılık gelir ve birbirine uygundur: her taşıyıcı varlık, bütün koşullarıyla, eylemleriyle, sonuçlarıyla, yeriyle ve o eylemleri yapan kişiyle birlikte. Bu açıktır.
И увидишь: Ган Эден — каким он был, таков он будет — несомненно тонкое и духовное место, где и ныне пребывают духи; и Тора засвидетельствовала об Адаме, что он был там и ел и наслаждался плодами, растущими там.
Однако, поскольку мы видим, что это место сейчас — жилище для душ, нужно, чтобы плоды, которые были там, не были телесными и грубыми вещами, как плоды этого мира, а были намного-намного тоньше — по меньшей мере как воздух по сравнению с землёй; и еда не может подходить для тела толстого и грубого, каким оно является сегодня, а только для тела тонкого и почти духовного — как тело Элияу и Ханоха, как мы объяснили.
Но это и есть то, о чём я говорил: по мере тех последствий, которые должны родиться из дел, таковы и пути совершения этих дел; и все вещи Творения соотносятся и уравниваются: каждый носитель — со всеми своими условиями: делами, последствиями, местом и действующим; и это ясно:
ותראי, כי הגופניות של אדם הראשון קודם חטאו היה בערך הרוחניות אשר לו עתה; צא וחשוב הרוחניות שלו איך היה, והתולדות של המעשים ההם עד היכן היה מגיע. ודי לומר מה שאמרו ז"ל במאמר שזכרתי למעלה (ב"ר, ח, י), "בקשו מלאכי השרת לומר לפניו קדוש". ומינה נדון למה שהיה ראוי להיות אלמלא לא חטא, שהיה מתעלה בעילוי הגדול שהיה מזומן לו. כי כמו שאנחנו רואים שהגופניות שלו של אז הוא כרוחניות של עתה, נוכל להקיש מזה שהגופניות שלו אם היה מתעלה, היה יכול להיות כערך הרוחניות של אז, כי כן הדברים מתעלים מעילוי לעילוי:
Ve gör: Adam HaRişon’un günahından önceki bedenselliği, onun şimdi sahip olduğu ruhsallık değerindeydi. Buradan onun o zamanki ruhsallığının ne olduğunu ve o fiillerin sonuçlarının nereye kadar ulaşabileceğini düşün. Yukarıda zikrettiğim öğretide hahamlarımız z”l’nin söylediği şu söz bile yeterlidir: “Hizmet melekleri onun önünde ‘Kadoş’ demek istediler.” Bundan, eğer günah işlememiş olsaydı ne olmaya layık olduğunu anlayabiliriz; çünkü kendisi için hazırlanmış büyük yükselişle daha da yücelecekti. Nitekim o zamanki bedenselliğinin şimdiki ruhsallık gibi olduğunu gördüğümüz gibi, buradan şunu da çıkarabiliriz: Eğer yükselmiş olsaydı, onun bedenselliği o zamanki ruhsallık değerinde olabilirdi; çünkü şeyler yükselişten yükselişe doğru böyle yücelir.
И увидишь: телесность Адама Ришона до его греха была по отношению к его нынешней духовности. Выйди и подумай: какова была его духовность, и до каких пределов доходили последствия тех дел.
И достаточно сказать то, что сказали наши мудрецы в высказывании, упомянутом мной выше (Берешит Рабба 8:10): «Ангелы-служители просили сказать перед ним „Кадош“». И отсюда мы рассудим о том, каким он должен был быть, если бы не согрешил, — что он поднимался бы к великому возвышению, приготовленному ему.
Ибо как мы видим, что его телесность тогда — как духовность теперь, так можем заключить из этого, что его телесность, если бы он возвысился, могла бы быть по мере духовности того времени; ибо так вещи поднимаются от возвышения к возвышению:
ואמנם זה כלל ענין שני העצים - עץ החיים ועץ הדעת; שודאי אין מקרא יוצא מידי פשוטו, והעצים - עצים היו, והפירות - פירות, והאכילה - אכילה, אך פירות דקים ואכילה דקה, מה שאין מחשבתנו מציירת, שאינה מציירת אלא דברים גופניים. אמנם הלא גם בפירות הגשמיים יש הסגולות שמשתמשים בהם לרפואות ולדברים אחרים, ויש בסגולות הטבעיים דברים נפלאים. גם העצים האלה היה בפרים סגולה שחקק בו הבורא ית"ש, כי עץ החיים היה בפריו סגולה להכניס בלב הידיעה הנכונה והדביקות והאהבה אליו ית', והידיעה בדרכיו הקדושים, והיה שולל מן הנפש התאוות הגופניות; ועץ הדעת להיפך, היה פריו מכניס בלב התאוות הגופניות והחומריות וכל החטאים. ואם היה אדם הראשון אוכל מעץ החיים ולא מעץ הדעת, היה מתדבק והולך בקדושת קונו, ומתענג על הוד קדושתו לנצח נצחים באין מפריד. וכשאכל מעץ הדעת - נשקע בתאוות הגופניות, ואהב החומריות. הנה כי כן, מדה כנגד מדה, אבד יקר רוחניותו, ונשאר גשמי במספר הימים שנגזר עליו, עד שישבע פרי חטאו, ושב ורפא לו. הכלל הגדול (מכות כג ע"א), "כיון שלקה הרי הוא כאחיך", אז ישוב לאיתנו הראשון, וגם ישתלם מציאותו מה שלא נעשה:
İki Ağacın, yani Hayat Ağacı ile Bilgi Ağacı’nın genel anlamı budur. Elbette ayet düz anlamından çıkmaz: ağaçlar gerçekten ağaçtı, meyveler gerçekten meyveydi, yemek de gerçekten yemeydi; fakat bunlar ince meyveler ve ince bir yemeydi. Bizim düşüncemiz bunu tasvir edemez; çünkü düşüncemiz yalnızca bedensel şeyleri tasvir eder. Bununla birlikte, maddi meyvelerde bile tedavilerde ve başka şeylerde kullanılan özellikler vardır; doğal özelliklerde de hayret verici şeyler bulunur. Bu iki ağacın meyvesinde de Yaratıcı’nın, adı yüce olsun, yerleştirdiği bir özellik vardı. Hayat Ağacı’nın meyvesi, kalbe doğru bilgiyi, O’na devekut’u, O’na sevgiyi ve O’nun kutsal yollarının bilgisini sokma özelliğine sahipti; nefesten bedensel arzuları uzaklaştırıyordu. Bilgi Ağacı ise bunun tersiydi: meyvesi kalbe bedensel ve maddi arzuları ve bütün günahları sokuyordu. Adam HaRişon, Bilgi Ağacı’ndan değil de Hayat Ağacı’ndan yemiş olsaydı, Yaratıcısının kutsallığına gittikçe daha çok bağlanacak ve O’nun kutsallığının görkeminden, onu ayıracak hiçbir şey olmadan, sonsuzca haz alacaktı. Bilgi Ağacı’ndan yediğinde ise bedensel arzulara battı ve maddiliği sevdi. Böylece, ölçüye karşı ölçü olarak, ruhsallığının değerini kaybetti ve kendisi için takdir edilen gün sayısı boyunca bedensel kaldı; sonunda günahının meyvesine doyacak, sonra ona dönüş ve iyileşme gelecektir. Büyük ilke şudur: “Cezasını çektikten sonra artık kardeşindir.” O zaman eski sağlam haline dönecek, ayrıca varlığı daha önce gerçekleşmemiş olan tamamlanmaya da ulaşacaktır.
Однако это — общий смысл двух деревьев: Дерева жизни и Дерева познания. Ведь, несомненно, «нет стиха, выходящего из своего простого смысла»: деревья были деревьями, плоды — плодами, и еда — едой; но это были тонкие плоды и тонкая еда — то, чего наше воображение не рисует, ибо оно рисует только телесные вещи.
Но ведь и в телесных плодах есть свойства, которыми пользуются для лекарств и других вещей, и в природных свойствах есть вещи удивительные. Так и у этих деревьев в их плоде было свойство, которое начертал в нём Творец, да возвысится Имя Его: ибо у Дерева жизни в его плоде было свойство вводить в сердце правильное знание, и привязанность, и любовь к Нему, благословен Он, и знание Его святых путей, и оно устраняло из души телесные вожделения; а Дерево познания — наоборот: его плод вводил в сердце телесные и материальные вожделения и все грехи.
И если бы Адам Ришон ел от Дерева жизни, а не от Дерева познания, он прилеплялся бы и шёл бы в Кдуша своего Создателя и наслаждался бы сиянием Его Кдуша навеки веков без разделяющего. А когда он ел от Дерева познания — он погрузился в телесные вожделения и полюбил материальность.
И потому, мера за меру, он потерял драгоценность своей духовности и остался телесным на число дней, которые были на него постановлены, — пока насытится плодом своего греха и вернётся, и исцелится ему. Великий принцип (Макот 23а): «Поскольку он был наказан, он как твой брат»; тогда он вернётся к своему первому состоянию, и также завершится его существование — тем, чем оно не было сделано:
והנה כל זה הוא החלק הראשון של הרע; והשני הוא - ההפסדים וההשחתה, כמו שביארנו. ותדעי שאין ההפסדים נופלים אלא בצורה השפלה הזאת החומרית, ובכל צורה מעולה מזאת אינם נופלים. ובאדם הראשון עצמו בהיותו בצורה המתוקנת ומעולה יותר, כמו שביארנו, לא היה שום חולי ושום נזק נופל בו. ואמנם כל זה הוכן מתחילה ודאי, ובבריאת הרע עצמו נעשה כל אלה בחק הטבע הכללי, כמו שביארנו, אף כי כבר שמעת היות באדם השפלה קדומה מעת הבראו, אם כן כבר נעשתה זאת לו ודאי:
Bütün bunlar kötülüğün birinci kısmıdır. İkinci kısmı ise, açıkladığımız gibi, kayıplar ve bozulmalardır. Bil ki kayıplar yalnızca bu düşük, maddi biçime düşer; bundan daha üstün hiçbir biçime düşmez. Adam HaRişon’un kendisinde de, açıkladığımız gibi düzeltilmiş ve daha üstün biçimde bulunduğu sırada, ne hastalık ne de zarar ona düşüyordu. Elbette bütün bunlar baştan hazırlanmıştı; kötülüğün yaratılışında bütün bunlar genel doğa yasasının içine yerleştirildi. Gerçi sen, insanın yaratılış anından itibaren onda önceden gelen bir alçaltılma bulunduğunu da duymuştun; bu durumda bu şey onda kesinlikle gerçekleşmişti.
И вот всё это — первая часть зла; а вторая — ущербы и разрушение, как мы объяснили. И знай, что ущербы падают только на эту низкую материальную форму; а на всякую форму выше этой — не падают.
И в самом Адаме Ришоне, когда он был в более исправленной и более возвышенной форме, как мы объяснили, не было никакой болезни и никакого вреда, который бы на него падал.
Однако всё это, несомненно, было подготовлено с самого начала; и в сотворении самого зла всё это было сделано в законе общей природы, как мы объяснили. Ведь ты уже слышала, что в человеке была прежняя приниженность с момента его сотворения — если так, то это уже было сделано для него наверняка:
ונמצא, שחידש מתחלה האדון ב"ה ההשפעה הצריכה להוית האדם במציאותו השלם והמעולה, והרי זה מציאות עליון בכח אל האדם; ואחר כך רצה להשפיל מציאותו, שלא יהיה בעילוי הראוי לו, אבל פחות מזה, כדי שישאר לו מקום להשלים עצמו בהתעלותו אל המדרגה העליונה ההיא הראויה לו. והנה ההשפעה היא הנשפלת תחלה, ותש כחה ונשפל ערכה וחוקה, שלא תהיה עוד מולידה האדם בעילויו זה, אלא בהשפלתו וחסרונו. והעיקר הוא שתהיה ההשפעה הזאת נמנעת מלהוליד תולדתה בעילוי ושלמות, לא מפני שלא יהיה בחוקה אלא כח קטן ומועט, כי זה לא היה נקרא השפלה, אך שתהיה המניעה חוץ ממנה, דהיינו - אף על פי שמחוקה היה ראוי להוולד ממנה התולדה השלמה, יעדר דבר זה ממנה מחמת הרע המחודש, שגורם לה ההשפלה הזאת. והרי זה כענין הכתובים (דברים, לב, יח), "צור ילדך תשי", (במדבר, יד, טז), "מבלתי יכולת ה'", הנדרשים אצל חז"ל (עי' ברכות לב ע"א), כביכול, תשש כחו כנקבה. ובהשפל ההשפעה בתשות כחה, אז נמצא מקום לרע ממש, וכמו שביארנו:
Sonuç olarak Efendi, kutsanmış O, başlangıçta insanın tam ve üstün varlığı için gerekli olan etkiyi yeniledi; bu, insan için güç halinde yüksek bir varlıktı. Sonra insanın varlığını alçaltmak istedi: insan kendisine layık olan yücelikte bulunmasın, ondan daha aşağıda bulunsun ki, kendisini o yüksek dereceye yükselterek tamamlamasına yer kalsın. İşte önce alçaltılan şey etkidir: onun gücü zayıflar, değeri ve yasası düşer; artık insanı bu yüceliğinde değil, alçaltılmışlığı ve eksikliği içinde doğurur. Esas nokta şudur: bu etkinin kendi sonucunu yücelik ve tamlık içinde doğurması engellenir; fakat bu, onun yasasında yalnızca küçük ve az bir güç bulunduğu için değildir, çünkü buna alçaltma denmezdi. Engel onun dışındadır: yani kendi yasası gereği ondan tam sonuç doğması gerekmesine rağmen, yenilenen kötülük yüzünden bu şey ondan eksik kalır; kötülük onda bu alçaltılmaya sebep olur. Bu, ayetlerdeki “Seni doğuran Kaya’yı zayıflattın” ve hahamlarımız z”l’nin yorumladığı “Haşem’in gücü yetmediği için” ifadelerinin anlamına benzer: ifade yerindeyse, “gücü kadın gibi zayıfladı.” Etki, gücünün zayıflamasıyla alçaltılınca, o zaman gerçek kötülüğe yer açılır; açıkladığımız gibi.
И выходит, что сначала Господин, благословен Он, обновил влияние, необходимое для бытия человека в его полном и возвышенном существовании; и это — высшее существование в силе (потенциально) у человека. А затем Он захотел принизить его существование, чтобы он не был в возвышении, подобающем ему, а был ниже этого — чтобы осталось у него место завершить себя, поднявшись к той верхней ступени, подобающей ему.
И вот влияние сначала становится приниженным: ослабевает его сила, и принижается его ценность и его закон, так что оно уже не будет порождать человека в этом его возвышении, а в его приниженности и недостатке.
И основное — чтобы это влияние было удержано от порождения своего результата в возвышении и совершенстве не потому, что в его законе была бы лишь малая и скудная сила — ибо это не называлось бы принижением, — а чтобы удержание было извне него, то есть: хотя по его закону следовало бы родиться от него полному результату, этого будет недоставать из‑за обновлённого зла, которое вызывает ему это принижение.
И это подобно тому, как в стихах (Дварим 32:18): «Скалу, родившую тебя, ты ослабил», (Бемидбар 14:16): «Из‑за отсутствия возможности у Господа», которые истолковываются у наших мудрецов (см. Брахот 32а): как бы, ослабла Его сила, как у женщины. И при принижении влияния в ослаблении его силы — тогда находится место для зла буквально, как мы объяснили:
ואבא עתה אל ענין שהזכרתיו לך בתחלה, והוא, שלא חקק האדון ב"ה ביטול והפסד לבריות שלמות, כי אם לבריות בלתי שלמות, שעל כן כשישתלמו הבריות לעתיד לבא לא יהיה עוד להם ביטול כלל. ומה שאני צריך לבאר לך עתה הוא, מה הוא החסרון הזה של השלמות המוליד הביטול. ותראי פה חכמה עמוקה בענין הנהגתו ית', וגודל יקרם של ישראל:
Şimdi başta sana değindiğim konuya geleceğim: Efendi, kutsanmış O, yok oluşu ve bozulmayı tam varlıklar için değil, yalnızca tam olmayan varlıklar için yasa olarak koydu. Bu yüzden yaratılmışlar gelecekte tamamlandığında artık onlar için hiçbir yok oluş olmayacaktır. Şimdi sana açıklamam gereken şey, yok oluşu doğuran bu tamlık eksikliğinin ne olduğudur. Burada O’nun yönetiminde derin bir hikmet ve İsrael’in büyük değeri görülecektir.
И приду теперь к тому вопросу, который я упомянул тебе вначале, — а именно: что не начертал Господин, благословен Он, отмену и уничтожение для совершенных созданий, а только для созданий несовершенных; поэтому, когда создания завершатся в будущем, у них уже не будет никакой отмены вовсе.
И то, что мне нужно разъяснить тебе теперь, — что это за недостаток совершенства, который порождает отмену. И увидишь здесь глубокую мудрость в вопросе Его, благословен Он, управления и в величии драгоценности Израиля: