Da'at Tevunot

Akıl şöyle dedi: Dünyadaki diğer bütün yaratılışlar da böyledir; her biri O’nun yönetim sırlarından birinin örneğidir. Üst düşünce, kendi bütün yönetim düzenlerinin bu dünyada bir örneğini yapmayı amaçlamıştır. Yaratılmış varlıkların çokluğu buradan doğar: Her varlık, O’nun yönetim düzenlerinden birini gösterir. O varlığın bütün halleri, bütün biçimleri ve özellikleri, onda görünmesi amaçlanan o düzenin konularına göre hükme bağlanır. Böylece O’nun bütün nitelikleri kökler gibi, yaratılmış varlıklar ise onların gerçek dalları gibi olur; bu varlıkların varlığı, o niteliklerin varlığına bağlıdır. Peygamberlerin görünümleri de buradan doğmuştur: Rab, kutsanmış olsun, onlara niteliklerinden birini göstermek istediğinde, peygamberlik görüntüsü içinde onlara aslanı, öküzü ve peygamberliklerde gelen diğer bütün imgeleri göstermiştir; bu açıktır.

Şimdi içinde bulunduğumuz konuyu tamamlayalım. Açıklamış olduğumuz üzere şunu öğrenmiş bulunuyoruz: Her niteliğin, o niteliğe özgü bir konusu ve o niteliğe özgü bir gücü vardır; yani kendi hükmünde bulunan konuyu açığa çıkarabilme gücü. Yargı, ödül ve cezanın bütün yollarıdır; ister iyilik yönünde ister değnek ve ceza yönünde olsun, üç ana başlık altında toplanır: Hesed niteliği, Din niteliği ve Rahamim niteliği. Fakat bu yargının kendi yollarına göre açığa çıkma gücü, zamandan zamana değişir; artar veya azalır. Buna göre açığa çıkış eksik ya da fazla olur. Bu neye benzer? İnsanlara benzer: Beden biçimleri ve organları bakımından birbirlerine benzerler; fakat güçleri birinden diğerine çok büyük ölçüde değişir. Bu yüzden biri, arkadaşının yapamayacağını yapar. Hatta aynı insanın kendi gücü de bir zamandan başka bir zamana değişir; bu açıktır. Bu konuda da durum böyledir: Tanrı, kutsanmış olsun, dünyayı daima bu yargı niteliğiyle yönetir ve yargısının yollarına bağlı olan yaratılış yasalarının hepsini ayakta tutar; fakat bazen daha çok açığa çıkar, bazen de daha çok gizlenir; bunu daha önce açıklamıştık. Yılın günleri arasındaki, yani kutsal günler ile hafta içi günleri arasındaki ayrımlar burada bulunur. Aralarındaki fark, kutsallık bakımından O’nun gözetiminin daha az veya daha çok açığa çıkmasıdır; bunu ileride, Tanrı’nın yardımıyla, daha da açıklayacağız. Yönetimin bütün konuları, her biri kendi sebepleriyle birlikte tek tek yasaya bağlanmış olduğuna göre, sebeplerin kendi sonuçlarında ayırt edilmesi gereken her şeye yeterli olması gerektiği kesindir. Bu yüzden, şeylerin sebeplerini ayrıntılı olarak ve bu sebeplerin kendi sonuçlarını nasıl doğurduğunu anlamamız gerekir; böylece sonuçta değişen şeyi bilebiliriz. Fakat bu konuyu iyi anlamamız için onu daha derinleştirmemiz gerekir; şimdi işiteceğin gibi.