Nefesh HaChayim / Nefesh HaChayim, Chapters

Nefesh HaChayim, Chapters

2 · Nefesh HaChayim, Chapters

Display Settings

Font Size
Text Width
Line Spacing
Columns

Bookmarks

גם תוכל לגרום לאדם ההתנשאות בלב מאשר הוא עובד אותו יתב' בטהרת הלב שיקל בעיניו ח"ו אם יראה מי ומי שאין עניני עבודתו לו יתב' במחשבה טהורה ומקיים ככל הכתוב בתורת ה' בלא דביקות. וכ"ש כשיראה איזה איש עוסק בתורת ה' ויתבונן עליו שהוא שלא לשמה יתבזה בעיניו מאד ח"ו. והוא עון פלילי הרחמן יצילנו.
Haughtiness can also cause a person, even though he is worshipping Him (blessed be He) with purity of heart/ mind, to have a low opinion of another if he observes someone else who doesn’t approach the matter of worshipping Him (blessed be He) with pure thought, and who fulfills all that is written in G-d’s Torah but without a spiritual connection896Heb.: d’veikoot. And all the more so when he observes some person involved with G-d’s Torah, if he should contemplate it not being for its own sake897Heb.: lishma—in that case he would form a much denigrated opinion of him, and this would be a very grave sin—may the Merciful save us!
Также ты можешь причинить человеку возношение в сердце оттого, что он служит Ему, да будет Он благословен, в чистоте сердца: чтобы легко показалось в его глазах, не дай Бог, если увидит такого-то и такого-то, чьи дела служения Ему, да будет Он благословен, не в чистой мысли, и он исполняет всё написанное в Торе Г‑спода без двекут. И тем более, когда увидит какого-то человека, занимающегося Торой Г‑спода, и уразумеет о нём, что он — не ради неё (шело лишма), — станет он презренным в его глазах очень, не дай Бог. А это — преступный грех; Милосердный да спасёт нас.
כי באמת כל עניין הטהרת הלב בעבודתו יתב' הוא למצוה ולא לעכובא כמש"ל סוף שער א' ויתבא' עוד להלן אי"ה וכל המקיים מצות ה' ככל אשר צונו בתוה"ק שבכתב ובע"פ אף בלא דבקות נק' ג"כ עובד אלהים ואהוב לפניו ית':
For the truth of the matter is that the entire matter of purity of heart/mind in the context of worshipping Him (blessed be He) is only an enhancement to the fulfillment of the commandment and not as a pre-requisite, as I wrote previously at the end of Gate 1, and as it will be further explained later (G-d willing). And anyone who fulfills G-d’s commandment according to all that was commanded in the holy Torah (both written and oral), even without a spiritual connection898Heb.: d’veikoot, is still called a servant of G-d and is beloved by Him (blessed be He).
Ибо на самом деле весь вопрос очищения сердца в служении Ему, да будет Он благословен, — это для заповеди, а не для препятствия (не как условие, задерживающее), как объяснено выше в конце Врат 1; и ещё разъяснится далее, если Бог даст. И всякий, исполняющий заповеди Г‑спода согласно всему, как Он заповедал нам в святой Торе — письменной и устной, — даже без двекут, называется также «служащий Богу» и любим пред Ним, да будет Он благословен.
וכן האדם העוסק בתורת ה' אפילו שלא לשמה אם כי ודאי שעדין אינו במדרגה הגבוה האמיתית אמנם חלילה וחלילה לבזותו אפי' בלב ואדרבה כל איש ישראל מחוייב גם לנהוג בו כבוד כמ"ש בשמאלה עושר וכבוד ודרז"ל (שבת ס"ג) למשמאילים בה כו'.
In the same way, one who is involved with G-d’s Torah, even if not for its own sake, even though he is not yet at a genuinely high level, even so it is absolutely [emphatic] forbidden to denigrate him, even in the heart/mind. And the opposite is true, that all of Israel are required to behave respectfully toward him, as is written (Mishlei 3:16): “…at its left side, wealth and respect”. And the sages (OBM, Shabbat 63a) explained it as “those who make it secondary”899Heb.: la-mahs-m’eelim ba—literally: those who use their left hands for it.
И также человек, занимающийся Торой Г‑спода даже не ради неё (шело лишма), хотя, конечно, он всё ещё не на истинной высокой ступени, — однако, упаси и упаси, презирать его даже в сердце; напротив, всякий еврей обязан также оказывать ему уважение, как сказано: «в левой — богатство и почёт», и истолковали наши мудрецы, да будет память их благословенна (Шаббат 63): «тем, кто “налево” в ней…» и т. п.
ובזוהר וישב קפ"ד ב' תורת ה' תמימה כו' כמה אית לון לב"נ לאשתדלא באורייתא דכל מאן דאשתדל באורייתא להוי לי' חיים כו'. ואפי' מאן דאשתדל באורייתא ולא אשתדל בה לשמה כדקא יאות זכי לאגר טב בעלמא דין ולא דיינינן לי' בההוא עלמא ות"ח כתיב אורך בימינה בשמאלה עושר וכבוד כו' בשמאלה עושר וכבוד אגר טב ושלוה אית לי' בהאי עלמא.
And in Zohar Va-yeishev (184b): “‘G-d’s Torah is perfect…’—How great is the requirement for people to involve themselves with Torah, for anyone who involves himself with Torah will have life… . And even one who involves himself with Torah and doesn’t do it for its own sake as it deserves, merits a good reward in this world and they do not judge him in that world. And come and see, it’s written: ‘Length of days at its right side; at its left side wealth and respect’—he has a good reward and serenity in this world.”
И в Зоhаре, Ваешев 184б: «Тора Г‑спода совершенна… Сколь должны люди (бней наш) стараться в Торе: ибо всякий, кто старается в Торе, — да будет у него жизнь… И даже тот, кто старается в Торе и не старается в ней ради неё, как следует, — удостаивается хорошей награды в этом мире, и не судят его в том мире; и: “и впрямь (та хази) написано: ‘долгота дней — в правой её, в левой — богатство и почёт…’; в левой — богатство и почёт: хорошая награда и спокойствие есть у него в этом мире».
הרי שאפי' האדם אשר עסקו בתורתו יתב' שלא לשמה כראוי אלא בשביל איזה פניה לגרמיה רק אם אינו לקנטור ח"ו אשר עליו ארז"ל נוח לו שתהפך שלייתו על פניו וכן אמרו (שם פ"ח ב') שנעשית לו סם המות ח"ו הקב"ה קובע לו שכר טוב כמגיע לו עושר וכבוד ושלוה בהאי עלמא וגם לא דיינינן לי' בההוא עלמא על אותה המחשבה והפניה שכיון בה וכ"ש אם אינו מכוין כלל לשום פניה לגרמיה הגם שאין כונתו לשמה דוקא היינו לשם התורה כמש"ל בפ"ג משע"ד בשם הרא"ש ז"ל אלא עיקר עסקו בה בסתמא אשר כלשמה דמי. הרי עסק תורתו יקר מאד בעיניו יתב' יותר מכל המצות לשמה בקדושת וטהרת המחשבה כראוי.
Lo, even if a person is involved with His (blessed be He) Torah not for its own sake, but rather for his personal benefit—but only if it does not cause vexation (heaven forefend), about which our sages (OBM) stated (Yerushalmi B’rakhote 11a): “it would have been better if the placenta had suffocated him”, and they also stated (Shabbat 88b): “that it becomes like a fatal poison for him” (heaven forefend)—the Holy One (blessed be He) arranges a good reward for him, for he deserves to receive wealth, honor and peace of mind in this world, and he is not judged negatively in that world regarding the intention of his thought and inclination. And how much more so [this is true] if he didn’t intend in any way towards personal benefit, even though his intention was not specifically for its own sake (meaning for Torah’s sake), as I will write later in the third chapter of Gate 4 in the name of the Ro”sh (OBM), but rather the main aspect of his involvement with Torah is straightforward, resembling doing it for its own sake. Lo, involvement with Torah is very dear in His (blessed be He) eyes, more so than all of the other commandments performed for their own sakes in holiness and purity of thought, as is fitting900Rav Chayyim states clearly here that simple, straightforward involvement with Torah, even if not completely for its own sake, is more dear to G-d that all of the other mitzvote, even if they were performed in the choicest manner..
Вот что: даже человеку, чьё занятие Его Торой, да будет Он благословен, — не ради неё как следует, а ради какого-то личного расчёта, — лишь бы это не было «для спора/злонамеренно» (лекантер), не дай Бог, о котором сказали наши мудрецы, да будет память их благословенна: «лучше бы, чтобы его послед (шильято) перевернулся на его лице», и также сказали (там же, 88б), что она становится для него «ядом смерти», не дай Бог, — Святой, благословен Он, назначает ему хорошую награду, как ему полагается: богатство, почёт и спокойствие в этом мире; и также «не судят его в том мире» за ту мысль и намерение, которые он имел. И тем более, если он вообще не направляет себя ни к какому личному расчёту, хотя его намерение не «лишма» в точности, то есть «во имя Торы», как объяснено нами в гл. 3 Шаар Далет со слов Роша, да будет память его благословенна, — а главное, что он занимается ею просто так (в общем), что приравнивается к «лишма». Вот занятие его Торой очень драгоценно в Его глазах, да будет Он благословен, — более, чем все заповеди «лишма» в Кдуша и чистоте мысли, как подобает.
כמבו' ומוכח להדי' מגמ' דערכין (ט"ז ע"ב) בעא מיניה ר"י ברי' דרשב"פ תוכחה לשמה וענוה שלא לשמה הי מנייהו עדיפא וא"ל מי לא מודית דענוה לשמה עדיפא דאמר מר ענוה גדולה מכולן שלא לשמה נמי עדיפא דאר"י א"ר לעולם יעסוק אדם בתורה ובמצות אפי' שלא לשמה שמתוך שלא לשמה בא לשמה. וממילא נשמע דכוותה נמי בעסק התורה מי לא מודית דתורה לשמה ודאי דעדיפא ממצות לשמה שהרי משנה שלימה שנינו ות"ת כנגד כולם.
As explained and proven plainly from the G’mara Ah-rakhin (16b): “Rabbee Yehuda the son of Rabbee Shim’on ben Pazi901Our editions of Ah-ra-khin actually says: Rabbee Yehuda the son of Rabbee Shim’on. See the Sheeta M’koo-beh-tzet there. inquired: ‘Which of the two is preferable: rebuke for its own sake or humility not for its own sake?’ And he said to him: ‘Who would not agree that humility for its own sake is [most] preferable? For the master stated that humility is the greatest of them all. Then even when it’s not for its own sake it is preferable, because Rabbee Yehuda stated in the name of Rav: “A person should always involve himself with Torah and mitzvote, even when not for its own sake, because from doing it not for its own sake, he will eventually come to doing it for its own sake”.’” And thus it tells us that for the case of involvement with Torah, who wouldn’t agree that Torah not for its own sake is definitely preferable to commandments performed for their own sake, for we learned an entire mishna (Pei-ah 1:1): “…and talmud Torah is equivalent to them all”.
Как разъяснено и прямо доказано из Гемары Арахин (16б): спросил у него рабби Й. сын Рашб"п: «увещевание лишма и скромность (анaва) шело лишма — какая из них предпочтительнее?» И сказал ему: «Разве ты не согласен, что анaва лишма предпочтительнее, ибо сказал господин: “анaва — велика больше всех”; и даже шело лишма предпочтительнее, ибо сказал рабби Й. от имени рава: “Пусть всегда человек занимается Торой и заповедями даже шело лишма, потому что из шело лишма приходит к лишма”». И само собой слышится, что так же и в занятии Торой: разве ты не согласен, что Тора лишма, безусловно, предпочтительнее, чем заповеди лишма, ведь целую Мишну мы учили: «и изучение Торы — напротив всех».
וכן חילקו רז"ל (סוטה כ"א א') ביתרון ערך מעלת התורה על המצות שזכות ואור המצות בין בעדנא דעסיק בה ובין בעדנא דלא עסיק בה היא רק מגינה מן היסורין ואינה מצלת את האדם שלא יבא לידי חטא אבל אור התורה גם לפי המסקנא שם עכ"פ בעידנא דעסיק בה היא גם מצלת אותו מחטא ואמרו בירושלמי פ"א דפאה שכל המצות אינן שוין לדבר אחד מן התורה וכמו שיתבאר להלן אי"ה בש"ד בזה.
And in the same manner our sages (OBM) differed (Sota 21a) regarding the advantage of Torah’s relative degree over the commandments, for the merit and light of the commandments persist both at the time of the involvement with them and when not involved with them; it [fem.] only shields from suffering but does not save a person from coming to sin. In contrast, the light of the Torah, even according to the final decision there, from all perspectives, while he is involved with it, it saves him from sin. And they stated in the Yerushalmi (Pei-ah chapter 1) that all the commandments taken together are not equivalent to even one word of the Torah, as will be explained later (G-d willing) in Gate 4 herein.
И также разделили наши мудрецы, да будет память их благословенна (Сота 21а), в превосходстве ценности уровня Торы над заповедями: что заслуга и свет заповедей — и во время, когда он занят ими, и во время, когда не занят ими, — лишь защищает от страданий и не спасает человека, чтобы он не пришёл к греху; но свет Торы — даже по выводу там — по крайней мере, во время, когда он занят ею, — также спасает его от греха. И сказали в Иерусалимском Талмуде, гл. 1 Пеа, что все заповеди не равны одной вещи из Торы, и как разъяснится далее, если Бог даст, во Вратах 4 об этом.
א"כ גם עסק התורה שלא לשמה נמי עדיפא ממצות לשמה מזה הטעם עצמו שמתוך שלא לשמה בא לשמה:
Thus, even involvement with Torah not for its own sake is still preferable to performing the commandments for their own sake, if only for this reason: that from doing it not for its own sake, he will eventually come to doing it for its own sake.
Если так, то и занятие Торой шело лишма тоже предпочтительнее, чем заповеди лишма, по той самой причине: что из шело лишма приходит к лишма.