Group None
None · Группа None
Display Settings
Font Size
Text Width
Line Spacing
Columns
Bookmarks
No bookmarks yet. Click the bookmark button to save your position.
בַּגְּמָרָא תַּעֲנִית דַּף כ"ה תָּנוּ רַבָּנָן כוּ' שׁוּב מַעֲשֶׂה בְּרַבִּי אֱלִיעֶזֶר שֶׁיָּרַד לִפְנֵי הַתֵּבָה, וְאָמַר עֶשְׂרִים וְאַרְבַּע בְּרָכוֹת וְלֹא נַעֲנָה. יָרַד רַבִּי עֲקִיבָא אַחֲרָיו וְאָמַר אָבִינוּ מַלְכֵּנוּ אֵין לָנוּ מֶלֶךְ אֶלָּא אַתָּה כוּ' וְיָרְדוּ גְּשָׁמִים. הֲוֵי מְרַנְּנֵי רַבָּנָן. יָצְתָה בַּת קוֹל וְאָמְרָה לֹא מִפְּנֵי שֶׁזֶּה גָּדוֹל מִזֶּה, אֶלָּא שֶׁזֶּה מַעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו, וְזֶה אֵינוֹ מַעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו עַד כָּאן לְשׁוֹן הַגְּמָרָא. וְלִכְאוֹרָה יִפָּלֵא מְאֹד. הֲלֹא הַמִּדָּה הַזֹּאת שֶׁל מַעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו בִּלְבַד, תַּסְפִּיק לְהַגְדִּיל מַעֲלַת רַבִּי עֲקִיבָא עַל רַבִּי אֱלִיעֶזֶר. כִּי יָדוּעַ כַּמָּה גָּדוֹל כֹּחַ הַמִּדָּה הַזֹּאת. עַד שֶׁאָמְרוּ חֲכָמֵינוּ זַ"ל בַּגְּמָרָא רֹאשׁ הַשָּׁנָה דַּף י"ז. כָּל הַמַּעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו מַעֲבִירִין לוֹ עַל כָּל פְּשָׁעָיו. שֶׁנֶּאֱמַר נוֹשֵׂא עָוֹן וְעוֹבֵר עַל פֶּשַׁע כוּ' עַיֵּן שָׁם. וְאֵיךְ אָמְרָה הַבַּת קוֹל לֹא מִפְּנֵי שֶׁזֶּה גָּדוֹל מִזֶּה:
The Talmud, Taanit 25b [states]:The Rabbis taught…. There was another incident involving R. Eliezer who went down [to pray for rain] before the ark. He recited twenty-four blessings but was not answered. R. Akiva went down after him and said: “Our Father, our King, we have no King but You….” And the rains fell. The Sages were murmuring [that R. Akiva was answered while his teacher, R. Eliezer, was not.] A divine voice emerged and said: “It is not that this one [R. Akiva] is greater than that one [R. Eliezer], but that this one is forgiving (maavir al middotav) and that one is not forgiving.”At first glance, this is quite amazing. This trait of being forgiving alone is enough to raise R. Akiva’s merit above R. Eliezer’s! It is known that this trait is very powerful, to the point where our Sages, of blessed memory, said in the Talmud, in Rosh HaShana 17a: “Anyone who is forgiving [of others] has his sins forgiven for him, as it says: ‘[God] bears iniquity and forgives sin….’ (Mic. 7:18);” see further ad loc. But then how could the divine voice say: “It is not because this one is greater than that one”?
В Гемара Таанит (Таанит 25а) учили наши учителя и т. д.: «Снова случилось с Рабби Элиэзером, что он спустился перед ковчегом и произнёс двадцать четыре благословения, и не был услышан. Спустился после него Рабби Акива и сказал: “Авину Малкейну, нет у нас царя, кроме Тебя” и т. д., — и пошли дожди. Стали роптать равваны. Вышла Бат-Коль и сказала: “Не потому, что этот больше того, а потому, что этот уступает своим мерам, а этот не уступает своим мерам”». До сих пор язык Гемары. И на первый взгляд это чрезвычайно удивительно. Разве одна лишь эта мера — «уступающий своим мерам» — достаточна, чтобы возвысить достоинство Рабби Акивы над Рабби Элиэзером? Ведь известно, насколько велико могущество этой меры, до того что сказали наши мудрецы, благословенной памяти, в Гемара Рош а-Шана (Рош а-Шана 17а): «Всякому, кто уступает своим мерам, уступают ему во всех его проступках», как сказано: «несущий вину и проходящий мимо преступления» и т. д. — смотри там. И как же сказала Бат-Коль: «не потому, что этот больше того»:
וְשָׁמַעְנוּ מִפֶּה קָדוֹשׁ אדמו"ר קְדוֹשׁ יִשְׂרָאֵל זצוק"ל שֶׁאָמַר לְיַשֵּׁב, כִּי הִנֵּה בַּגְּמָרָא שַׁבָּת דַּף ל' אִיתָא, תָּנוּ רַבָּנָן לְעוֹלָם יְהֵא אָדָם עִנְוְתָן כְּהִלֵּל, וְאַל יְהֵא קַפְדָן כְּשַׁמַּאי כוּ', וְעַיֵּן שָׁם בַּגְּמָרָא שֶׁסִּפְּרוּ כַּמָּה מַעֲשִׂיּוֹת מֵעִנְוְתָנוּתוֹ שֶׁל הִלֵּל וְקַפְדָנוּתוֹ שֶׁל שַׁמַּאי עַיֵּן שָׁם, וְהִנֵּה הָעוֹלָם חוֹשְׁבִין כִּי מַעֲלָתוֹ שֶׁל הִלֵּל הָיְתָה גְּדוֹלָה יוֹתֵר מִמַּעֲלַת שַׁמַּאי. כַּיָּדוּעַ כַּמָּה מְשֻׁבָּח מִדַּת הָעֲנָוָה. וְכַמָּה גָּרוּעַ מִדַּת הַקַּפְדָנוּת. וְכַמְבֹאָר בְּכַמָּה מְקוֹמוֹת בַּשַּׁ"ס. וְעַל כֵּן בְּעוֹלָם הָאֱמֶת בְּלִי סָפֵק מַדְרֵגָתוֹ שֶׁל הִלֵּל גָּבוֹהַּ יוֹתֵר מִמַּדְרֵגָתוֹ שֶׁל שַׁמַּאי:
We heard, from the holy mouth of our master, teacher, and rabbi, the holy one of Israel, [R. Israel Salanter,] ztvk”l, a resolution: The Talmud states in Shabbat 30b: “A person should always be humble (anvetan) like Hillel and not be strict (kapdan) like Shammai”; see further ad loc., where the Talmud tells several stories about Hillel’s humility and Shammai’s strictness; see further ad loc.Now, people think that Hillel’s merits were greater than Shammai’s, for it is well known how praiseworthy is the trait of humility and how bad is the trait of strictness, as explained in many places in the Talmud. Therefore, in the world of truth, Hillel’s stature is greater than that of Shammai.
И мы слышали из святого уста святого Адмо"ра, святого Исраэля זצוק"ל, что он сказал для объяснения: ведь в Гемара Шаббат (Шаббат 30а) сказано: «Учили наши учителя: всегда да будет человек кроток, как Гилель, и да не будет он раздражителен, как Шамай» и т. д.; и смотри там в Гемаре, где рассказали много историй о кротости Гилеля и раздражительности Шамая — смотри там. И вот мир думает, что достоинство Гилеля было больше, чем достоинство Шамая, как известно, насколько похвальна мера смирения и насколько порочна мера раздражительности, как разъяснено во многих местах в Ш"ас. И потому в мире истины, без сомнения, ступень Гилеля выше ступени Шамая:
אָכֵן בֶּאֱמֶת זֶהוּ טָעוּת. כִּי הִנֵּה לִכְאוֹרָה יֵשׁ לְהִתְפַּלֵּא וּלְהִשְׁתּוֹמֵם עַל סִבַּת קַפְדָנוּתוֹ שֶׁל שַׁמַּאי. הֲלֹא יָדוּעַ כִּי כָּל בַּעֲלֵי חֲכָמֵינוּ זַ"ל. אַף דּוֹרוֹת הָאַחֲרוֹנִים. וּמַה גַּם דּוֹרוֹת הָרִאשׁוֹנִים הָיוּ דּוֹמִים לְמַלְאֲכֵי הַשָּׁרֵת מַמָּשׁ. וְקִיְּמוּ כָּל הַתּוֹרָה כֻּלָּהּ וְכָל הַמִּדּוֹת טוֹבוֹת שֶׁבָּעוֹלָם, וּמֵעַתָּה מֵאַיִן נוֹלַד סִבַּת קַפְדָנוּתוֹ שֶׁל שַׁמַּאי. הַאִם מֵאֲשֶׁר הָיָה קַפְדָן בְּטֶבַע. אוּלָם הָכֵי יִבָּצֵר מִשַּׁמַּאי לִכְבֹּשׁ אֶת מִדּוֹתָיו וּלְהַטּוֹתָם לְחֶפְצוֹ לְהִשְׁתַּלֵּם בְּמִדַת הָעֲנָוָה:
But in truth, this is an error, for, at first glance, Shammai’s strictness is surprising, even astonishing! It is well known that all the master Sages, of blessed memory – even of the later generations, so certainly of the earlier generations – were literally like the attending angels. They fulfilled the whole Torah and possessed all the good character traits in the world. If so, what was the motivation for Shammai’s strictness? Was it because he was naturally unyielding? If that is true, then would it be beyond Shammai to master his character traits and turn them toward his desire to perfect his quality of humility?
Однако на самом деле это ошибка. Ибо, на первый взгляд, следует изумиться и удивиться причине раздражительности Шамая. Ведь известно, что все обладатели — наши мудрецы, благословенной памяти, даже поколения позднейшие, а тем более поколения ранние, были подобны ангелам служения буквально; и исполняли всю Тору целиком и все добрые качества, какие есть в мире. И отныне — откуда родилась причина раздражительности Шамая? Разве оттого, что он был раздражителен по природе? Но если так, то тем более было бы Шамаю сдержать свои качества и склонить их по своему желанию, чтобы совершенствоваться в мере смирения:
אוּלָם בֵּאוּר הָעִנְיָן הוּא. כִּי זֶה הָיְתָה מִסִּבַּת מַחֲלֹקֶת שַׁמַּאי וְהִלֵּל בְּדַרְכֵי עֲבוֹדַת ה' יִתְבָּרַךְ שְׁמוֹ, כִּי כְּמוֹ שֶׁנֶּחְלְקוּ שַׁמַּאי וְהִלֵּל בְּכָל הַתּוֹרָה. כֵּן נֶחְלְקוּ בְּדַרְכֵי הָעֲבוֹדָה. אִם לְהִתְנַהֵג בְּמִדַּת הָעֲנָוָה. אוֹ לִכְבוֹד הַתּוֹרָה צָרִיךְ לְהִתְנַהֵג בְּמִדַּת הַקַּפְדָנוּת. שַׁמַּאי הָיָה סָבוּר כִּי עַל פִּי דֶּרֶךְ הַתּוֹרָה, צָרִיךְ אָדָם לְהִתְנַהֵג בְּמִדַת הַקַּפְדָנוּת לִכְבוֹד הַתּוֹרָה. וְהִלֵּל הָיָה סְבִירָא לֵיהּ כִּי לְעוֹלָם צָרִיךְ אָדָם לְהִתְנַהֵג בְּמִדַּת הָעֲנָוָה. וְכָל אֶחָד הֶחֱזִיק בְּדַעְתּוֹ וְהִתְנַהֵג עַל פִּי שִׁיטָתוֹ. אָמְנָם אִם שַׁמַּאי הָיָה סָבוּר כְּהִלֵּל. שֶׁעַל פִּי הַתּוֹרָה צָרִיךְ אָדָם לְהִתְנַהֵג בְּמִדַּת הָעֲנָוָה. גַּם הוּא הָיָה עָנָו כְּהִלֵּל. וְכֵן אִם הִלֵּל הָיָה סְבִירָא לֵיהּ שֶׁעַל פִּי הַתּוֹרָה צָרִיךְ לְהִתְנַהֵג בְּמִדַּת הַקַּפְדָּנוּת גַּם הוּא הָיָה קַפְדָן כְּשַׁמַּאי. אַךְ בְּמִקְרֶה נִהְיְתָה הַדָּבָר. כִּי שַׁמַּאי הָיָה סְבִירָא לֵיהּ שֶׁצָּרִיךְ אָדָם לְהִתְנַהֵג בְּמִדַּת הַקַּפְדָנוּת לִכְבוֹד הַתּוֹרָה. וְהִלֵּל הָיָה סָבוּר לְהִתְנַהֵג בְּמִדַּת הָעֲנָוָה. וְכָל אֶחָד הִתְנַהֵג עַל פִּי שִׁיטָתוֹ כַּנִּזְכָּר לְעֵיל:
The explanation of this matter is that these differences stem from the disagreement between Shammai and Hillel about how to serve God, blessed be His name. Just as Hillel and Shammai disagreed about matters in every area of the Torah, so too, they disagreed about the proper ways to serve God – whether to conduct oneself according to the virtue of humility or whether, for the honor of Torah, to behave according to the trait of strictness. Shammai thought that the proper Torah path is to behave in accordance with the trait of strictness, for the honor of the Torah; Hillel thought that a person must always behave in accordance with the trait of humility. Each one of them maintained his view and acted accordingly. If Shammai had thought like Hillel that, according to the Torah, a person must behave in accordance with the trait of humility, then he, too, would have been humble like Hillel. Similarly, if Hillel had thought that according to the Torah one must behave strictly, then he would have acted as strictly as Shammai. It was by chance that Shammai maintained that a person must behave in accordance with the trait of strictness, for the honor of the Torah, while Hillel thought that one must behave in accordance with the trait of humility. Each of them acted in accordance with his opinion, as mentioned above.
Однако объяснение дела таково. Ибо это было из причины спора Шамая и Гилеля в путях служения Всевышнему, да будет благословенно Его Имя: как спорили Шамай и Гилель во всей Торе, так спорили и в путях служения — следует ли вести себя в мере смирения, или ради чести Торы нужно вести себя в мере строгости-неуступчивости. Шамай полагал, что по пути Торы человеку нужно вести себя в мере строгости-неуступчивости ради чести Торы; а Гилель считал, что всегда человеку нужно вести себя в мере смирения. И каждый держался своего мнения и вёл себя по своему методу. Однако если бы Шамай считал как Гилель, что по Торе человеку нужно вести себя в мере смирения, то и он был бы смиренным, как Гилель; и так же если бы Гилель считал, что по Торе нужно вести себя в мере строгости-неуступчивости, то и он был бы строг, как Шамай. Но случайно получилось так: Шамай считал, что нужно человеку вести себя в мере строгости-неуступчивости ради чести Торы, а Гилель считал — вести себя в мере смирения; и каждый вёл себя по своему методу, как упомянуто выше:
וְהִנֵּה בִּיבָמוֹת דַּף י"ג פְּלִיגֵי בֵּית שַׁמַּאי וּבֵית הִלֵּל. אִם צָרַת עֶרְוָה מֻתֶּרֶת לְהִתְיַבֵּם. דְּבֵית שַׁמַּאי מַתִּירִין הַצָּרוֹת לְאַחִים וּבֵית הִלֵּל אוֹסְרִין. וּבַגְּמָרָא שָׁם אָמַר שְׁמוּאֵל כִּי עָשׂוּ בֵּית שַׁמַּאי כְּדִבְרֵיהֶם עַיֵּן שָׁם. וְהַיְנוּ שֶׁהָיוּ נוֹהֲגִין לְיַבֵּם צָרַת עֶרְוָה. וְהִנֵּה אֲנַן קַיְמָא לַן הֲלָכָה כְּבֵית הִלֵּל. וּלְפִי זֶה לְפִי הַהֲלָכָה מִי שֶׁמְּיַבֵּם צָרַת עֶרְוָה. הוּא פּוֹגֵעַ בְּאִסּוּר כָּרֵת שֶׁל אֵשֶׁת אָח. וּבָנָיו הֵם מַמְזֵרִים. וְהִנֵּה מוּבָן מֵאֵלָיו. כִּי בְּכָל זֹאת בֵּית שַׁמַּאי עַצְמָם שֶׁעָשׂוּ כְּדִבְרֵיהֶם וְיִבְּמוּ צָרַת עֶרְוָה. לֹא הָיָה לָהֶם שׁוּם עָוֹן כְּלָל. וְלֹא הָיוּ נִדּוֹנִים כְּפוֹגְעִים בְּאִסּוּר עֶרְוָה בְּשׁוֹגֵג. כִּי פְּסַק הַהֲלָכָה שֶׁפָּסְקוּ חֲכָמֵינוּ זַ"ל אַחַר כָּךְ כְּבֵית הִלֵּל. לֹא הָיָה שַׁיָּךְ לְבֵית שַׁמַּאי עַצְמָם שֶׁאָמְרוּ הֲלָכָה כְּמוֹתֵנוּ. וְעַל פִּי הַתּוֹרָה הָיוּ צְרִיכִים לִנְהֹג כִּסְבָרָתָם. אָמְנָם לֹא זוֹ בִּלְבַד שֶׁלֹּא הָיָה לָהֶם שׁוּם עִנְיָן מֵעֲוֹן שׁוֹגֵג. אָכֵן הִנֵּה בְּלִי סָפֵק אוֹתָן שֶׁעָשׂוּ כְּדִבְרֵיהֶן וְיִבְּמוּ צָרַת עֶרְוָה. עוֹד הִנֵּה שְׂכָרָם אִתָּם, כִּי בְּעוֹלָם הָאֱמֶת הֵם מְקַבְּלִים שָׂכָר בְּעַד מִצְוַת יִבּוּם לְפִי דַּעְתָּם. אָכֵן אַחֲרֵי אֲשֶׁר פָּסְקוּ חֲכָמֵינוּ זַ"ל הֲלָכָה בְּכָל מָקוֹם כְּבֵית הִלֵּל. הִנֵּה עַתָּה מִי שֶׁמְּיַבֵּם צָרַת עֶרְוָה חַיָּב כָּרֵת. וְנִדּוֹן בְּגֵיהִנֹּם כְּכָל חַיָּבֵי כְּרִיתוֹת:
In Yevamot 13a–b, the Schools of Shammai and Hillel argue: Is it permitted to perform levirate marriage (yibum) with the co-wife of a forbidden relative? The School of Shammai permits the co-wives to the brothers, whereas the School of Hillel prohibits.1Since the laws of levirate marriage (yibum) are complex and unfamiliar, we shall clarify the law in dispute. According to Torah law (Deut. 25:5–10), if a man dies childless, one of the deceased’s brothers must either marry his widowed sister-in-law or undergo a ceremony called ḥalitza, whereby the bond between the widow and her dead husband’s brothers is severed. If the widow is forbidden to marry the brothers due to a familial relationship – for instance, if there was only one brother, and the widow is his wife’s sister – then the widow never attaches to the brothers in the first place; yibum with her is forbidden, and ḥalitza is unnecessary.But what if the deceased brother was married to two women (co-wives or rival wives, recalling that the Torah legitimates polygyny), one of whom is forbidden to the remaining brothers due to a close familial relation? According to the School of Shammai, this prevents the attachment of the related widow to the remaining brothers, but the co-wife, who is not related to the brothers, must undergo either yibum or ḥalitza. According to the School of Hillel, the exemption of one wife from attachment to the brothers also exempts any co-wives. Thus, even with respect to those co-wives, yibum is forbidden, and ḥalitza unnecessary. In the discussion there, Shmuel says that the School of Shammai acted in accordance with their views; see further ad loc. That is, they performed yibum with co-wives of forbidden relatives. Now, we uphold the established ruling that halakhic practice follows the School of Hillel. According to this ruling, one who performs yibum with the co-wife of a forbidden relative would violate the prohibition of having a sexual liaison with the wife of one’s [living or dead] brother, a sin punishable by karet (excision, an extremely grave punishment). His sons [with this co-wife] would be mamzerim [illegitimate].Yet, it goes without saying that the School of Shammai themselves, who acted in accordance with their own rulings and performed yibum with co-wives of forbidden relatives, committed no sin whatsoever. They were not judged to be in violation of consanguinity prohibitions, [even] unintentionally. [This is] because the later halakhic ruling of the Sages, of blessed memory, in accordance with the School of Hillel did not affect the School of Shammai themselves, who said that the halakha was in accordance with them; according to the Torah, they had to act in accordance with their view. Not only were they not considered unintentional sinners in any way, there is also no doubt that those who acted in accordance with their view and performed yibum with co-wives of forbidden relatives even received their reward; in the world of truth2The divine realm. they received reward for having performed, in their opinion, the mitzva of yibum. However, once our Sages, of blessed memory, ruled that the halakha follows the School of Hillel everywhere, from that point on, one who performs yibum with the co-wife of a forbidden relative is liable for the punishment of karet and is condemned in Hell to the same fate as all others liable for karet.
И вот в Йевамот (Йевамот 13а) спорят Бейт-Шамай и Бейт-Гилель: разрешено ли царат эрва для йибум. Ибо Бейт-Шамай разрешают «царот» братьям, а Бейт-Гилель запрещают. И в Гемаре там сказал Шмуэль: «ибо поступали Бейт-Шамай согласно своим словам» — смотри там; то есть они имели обычай делать йибум с царат эрва. И вот у нас установлено: Галаха — как Бейт-Гилель; и по этому, по Галахе, тот, кто делает йибум с царат эрва, затрагивает запрет карет «эшет ах», а его дети — мамзерим. И вот само собой понятно: при всём этом Бейт-Шамай сами, которые поступали по своим словам и делали йибум с царат эрва, не имели никакого греха вовсе и не судились как затронувшие запрет эрва по ошибке, ибо постановление Галахи, которое постановили наши мудрецы, благословенной памяти, после этого — как Бейт-Гилель — не относилось к самим Бейт-Шамай, которые говорили: Галаха — как мы; и по Торе они были обязаны поступать по своему рассуждению. Однако не только не было у них никакого отношения к греху ошибки; но, без сомнения, те, кто поступали по их словам и делали йибум с царат эрва, — ещё и награда их при них, ибо в мире истины они получают награду за заповедь йибум по их мнению. Но после того как постановили наши мудрецы, благословенной памяти, Галаха везде как Бейт-Гилель, — вот теперь тот, кто делает йибум с царат эрва, обязан карет и судится в Гейхином, как все обязанные карет:
וְכֵן הוּא בְּעִנְיַן הַמַּחֲלֹקֶת שַׁמַּאי וְהִלֵּל. בְּדֶרֶךְ הָעֲבוֹדָה אִם לְהִתְנַהֵג בְּקַפְדָנוּת לִכְבוֹד הַתּוֹרָה. אוֹ לְהִתְנַהֵג בְּמִדַּת הָעֲנָוָה. וְכָל אֶחָד נָהַג כְּפִי שִׁיטָתוֹ. הִנֵּה שַׁמַּאי מְקַבֵּל שָׂכָר בְּעַד קַפְדָנוּתוֹ. כְּמוֹ שֶׁהִלֵּל מְקַבֵּל שָׂכָר בְּעַד מִדַּת עִנְוְתָנוּתוֹ. אַחֲרֵי כִּי שְׁנֵיהֶם הָיוּ עוֹשִׂין רְצוֹנוֹ שֶׁל מָקוֹם עַל פִּי הַתּוֹרָה. נִמְצָא כִּי מַעֲלָתוֹ שֶׁל הִלֵּל לֹא הָיָה גְּדוֹלָה כְּלָל מִמַּעֲלַת שַׁמַּאי. וְשָׁם בְּעוֹלָם הָאֱמֶת הֵמָּה תְּקוּעִים זֶה אֵצֶל זֶה. וּמִתְעַנְּגִים בְּנֹעַם זִיו הָעֶלְיוֹן כָּל אֶחָד בְּעַד הַנְהָגָתוֹ לְפִי שִׁיטָתוֹ. אָכֵן אַחֲרֵי אֲשֶׁר חֲכָמֵינוּ זַ"ל פָּסְקוּ כְּהִלֵּל. וְאָמְרוּ לְעוֹלָם יְהֵא אָדָם עִנְוְתָן כְּהִלֵּל. וְאַל יְהֵא קַפְדָן כְּשַׁמַּאי. הִנֵּה עַתָּה מִי שֶׁמִּתְנַהֵג בְּמִדַּת הַקַּפְדָנוּת. עֲוֹנוֹ גָּדוֹל מְאֹד:
The same principle applies to the disagreement between Hillel and Shammai about whether one should serve God through strictness, for the honor of the Torah, or through the trait of humility. Each one acted in accordance with his view. Shammai is rewarded for his strictness just as Hillel gets reward for his humility, since both were doing the will of God in accordance with the Torah. It thus emerges that Hillel’s virtue was no greater than Shammai’s virtue. There, in the world of truth, they are ensconced alongside one another, enjoying the pleasant radiance of the Most High, each one for acting in accordance with his view. However, now that our Sages, of blessed memory, have ruled in accordance with Hillel and said, “A person should always be humble like Hillel and not be strict like Shammai,” one who acts in accordance with the trait of strictness commits a grave sin.
И так же в деле спора Шамая и Гилеля: в пути служения — вести ли себя в строгости-неуступчивости ради чести Торы или вести себя в мере смирения; и каждый поступал по своему методу. Вот Шамай получает награду за свою строгость-неуступчивость, как Гилель получает награду за меру своей кротости, поскольку оба делали волю Места по Торе. Выходит, что достоинство Гилеля вовсе не было больше достоинства Шамая; и там, в мире истины, они пребывают один рядом с другим и наслаждаются приятностью сияния высшего — каждый за своё поведение по своему методу. Однако после того как наши мудрецы, благословенной памяти, постановили как Гилель и сказали: «Всегда да будет человек кроток, как Гилель, и да не будет он раздражителен, как Шамай», — вот теперь тот, кто ведёт себя в мере строгости-неуступчивости, — грех его очень велик:
הוּא הַדָּבָר מַה שֶּׁיָּצְתָה בַּת קוֹל וְאָמְרָה לֹא מִפְּנֵי שֶׁזֶּה גָּדוֹל מִזֶּה. אֶלָּא שֶׁזֶּה מַעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו. וְזֶה אֵינוֹ מַעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו. אֲשֶׁר לִכְאוֹרָה יִפָּלֵא מְאֹד. מַה זֶּה בֶּאֱמֶת כִּי רַבִּי אֱלִיעֶזֶר לֹא הָיָה מַעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו. הֲכִי יִפָּלֵא מִמֶּנּוּ לְהַטּוֹת מִדּוֹתָיו לְחֶפְצוֹ וְלִהְיוֹת מַעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו. אוּלָם לְפִי הַנִּזְכָּר לְעֵיל יוּבַן שַׁפִּיר. כִּי הִנֵּה יָדוּעַ כִּי רַבִּי אֱלִיעֶזֶר הָיָה שַׁמּוֹתִי הַיְנוּ מִתַּלְמִידֵי שַׁמַּאי. וְהָיָה סְבִירָא לֵיהּ לַהֲלָכָה כְּשַׁמַּאי שֶׁצָּרִיךְ אָדָם לְהִתְנַהֵג בְּמִדַּת הַקַּפְדָנוּת לִכְבוֹד הַתּוֹרָה. וְעַל כֵּן לֹא הָיָה מַעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו. אוּלָם רַבִּי עֲקִיבָא הָיָה מִתַּלְמִידֵי הִלֵּל. וְהָיָה סְבִירָא לֵיהּ כְּהִלֵּל שֶׁצָּרִיךְ לְהִתְנַהֵג בְּמִדַּת הָעֲנָוָה. וְעַל כֵּן הָיָה מַעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו. נִמְצָא כִּי בֶּאֱמֶת לֹא הָיָה רַבִּי עֲקִיבָא גָּדוֹל מֵרַבִּי אֱלִיעֶזֶר. אַחֲרֵי כִּי כָּל אֶחָד הָיָה מִתְנַהֵג לְפִי שִׁיטָתוֹ כַּאֲשֶׁר נִרְאֶה לוֹ עַל פִּי הַתּוֹרָה:
This is why a divine voice emerged and said: “It is not that this one [R. Akiva] is greater than that one [R. Eliezer], but that this one is forgiving and that one is not forgiving.” At first glance this is quite astonishing. What does it really mean that R. Eliezer was not forgiving? Was it beyond his capacity to turn his character traits where he willed and become forgiving? According to the above, we can understand this well. It is known that R. Eliezer was a Shammaite, that is, among the disciples of Shammai. He shared Shammai’s halakhic view that a person should behave strictly for the sake of the honor of the Torah. This is why he was not forgiving. However, R. Akiva was among the disciples of Hillel. He shared Hillel’s opinion that one must act humbly, and so he was forgiving. It emerges that in truth R. Akiva was not greater than R. Eliezer, for each of them acted in accordance with the view that appeared to him to be consistent with the Torah.
Это и есть смысл того, что вышла Бат-Коль и сказала: «Не потому, что этот больше того, а потому, что этот уступает своим мерам, а этот не уступает своим мерам» — что, на первый взгляд, чрезвычайно удивительно: что же это в самом деле, что Рабби Элиэзер не уступал своим мерам? Разве удивительно для него склонить свои качества по своему желанию и быть уступающим своим мерам? Однако по сказанному выше будет хорошо понято. Ибо известно, что Рабби Элиэзер был шаммоти, то есть из учеников Шамая, и считал по Галахе как Шамай — что человеку нужно вести себя в мере строгости-неуступчивости ради чести Торы; и потому он не уступал своим мерам. Но Рабби Акива был из учеников Гилеля и считал как Гилель, что нужно вести себя в мере смирения, и потому он уступал своим мерам. Выходит, что в самом деле Рабби Акива не был больше Рабби Элиэзера, поскольку каждый вёл себя по своему методу, как ему представлялось по Торе:
אָמְנָם מַה שֶּׁאָמְרָה הַבַּת קוֹל. כִּי לְכָךְ לֹא נַעֲנָה רַבִּי אֱלִיעֶזֶר. וְרַבִּי עֲקִיבָא נַעֲנָה וְיָרְדוּ גְּשָׁמִים. מִפְּנֵי שֶׁזֶּה מַעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו. וְזֶה אֵינוֹ מַעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו. הָעִנְיָן הוּא כִּי הִנֵּה יָדוּעַ דַּרְכֵי הַנְהָגַת הַקָּדוֹשׁ־בָּרוּךְ־הוּא עִם בְּרִיּוֹתָיו. לְהִתְנַהֵג עִמָּהֶם מִדָּה כְּנֶגֶד מִדָּה. וּכְמַאֲמָרָם זַ"ל שַׁבָּת דַּף קנ"א כָּל הַמְרַחֵם עַל הַבְּרִיּוֹת מְרַחֲמִין עָלָיו מִן הַשָּׁמַיִם. וְכֵן כָּל הַמַּעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו מַעֲבִירִין לוֹ עַל כָּל פְּשָׁעָיו. וְלָזֹאת לְהִתְפַּלֵּל עַל צָרַת הַצִּבּוּר. וּלְבַקֵּשׁ רַחֲמִים מִלְּפָנָיו יִתְבָּרַךְ שְׁמוֹ לַעֲבֹר עַל פִּשְׁעָם וְלַעֲנוֹת לָהֶם בְּעֵת צָרָתָם. מְסֻגָּל לָזֶה מִי שֶׁהוּא בְּעַצְמוֹ מַעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו. יִתְקַבֵּל תְּפִלָּתוֹ לְרָצוֹן מִדָּה כְּנֶגֶד מִדָּה כַּנִּזְכָּר לְעֵיל:
As for why the divine voice said that R. Eliezer’s prayer was not answered and R. Akiva was answered and the rains fell because this one is forgiving and that one is not, this is the idea: It is known that the Holy One, blessed be He, interacts with His creatures according to a pattern of quid pro quo. As [the Sages] said in Shabbat 151b: “Whoever has compassion on creatures is shown compassion by Heaven.” Likewise: “Anyone who is forgiving [of others] has his sins forgiven for him.” Thus, one who is himself forgiving is better equipped to pray about a communal distress and beseech compassion from God, blessed be His name; his prayers will be willingly accepted, quid pro quo, as above.
Однако то, что сказала Бат-Коль, — что потому не был услышан Рабби Элиэзер, а Рабби Акива был услышан и пошли дожди, — из-за того, что этот уступает своим мерам, а этот не уступает своим мерам, — дело таково: ведь известны пути управления Святого, благословен Он, со Своими творениями — вести себя с ними «мера за меру»; и как сказали они, благословенной памяти, Шаббат (Шаббат 151а): «Всякого, кто милосердствует к творениям, милосердствуют к нему с Небес»; и так же: «Всякому, кто уступает своим мерам, уступают ему во всех его проступках». И потому молиться о беде общины и просить милости у Него, да будет благословенно Его Имя, чтобы пройти мимо их проступка и ответить им во время их беды, — способен к этому тот, кто сам уступает своим мерам: его молитва будет принята благоволением, мера за меру, как упомянуто выше:
וְלָזֹאת כַּאֲשֶׁר הִתְפַּלְּלוּ עַל הַגְּשָׁמִים. הִנֵּה רַבִּי עֲקִיבָא שֶׁמִּדָּתוֹ הָיָה בְּדֶרֶךְ הִלֵּל לִהְיוֹת מַעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו. עַל כֵּן נַעֲנָה מִן הַשָּׁמַיִם מִדָּה כְּנֶגֶד מִדָּה. אָכֵן רַבִּי אֱלִיעֶזֶר שֶׁמִּדָּתוֹ הָיָה בְּדֶרֶךְ שַׁמַּאי וְלֹא הָיָה מַעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו. אִם אָמְנָם כִּי יְקַבֵּל שָׂכָר הַרְבֵּה גַּם עַל זֶה מַה שֶּׁהוּא עוֹשֶׂה רְצוֹן ה' יִתְבָּרַךְ שְׁמוֹ לְפִי שִׁיטָתוֹ. אוּלָם כַּאֲשֶׁר סוֹף סוֹף לְפִי שִׁיטָתוֹ לֹא הָיָה מַעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו. עַל כֵּן אֵין זֶה מִדָּה כְּנֶגֶד מִדָּה לַעֲבֹר עַל פִּשְׁעֵי צִבּוּר וּלְכָךְ לֹא נַעֲנָה. וְזֶה שֶׁאָמְרָה הַבַּת קוֹל לֹא מִפְּנֵי שֶׁזֶּה גָּדוֹל מִזֶּה. אֶלָּא שֶׁזֶּה מַעֲבִיר עַל מִדּוֹתָיו כוּ' לְכָךְ נַעֲנָה מִדָּה כְּנֶגֶד מִדָּה כַּנִּזְכָּר לְעֵיל:
Thus, when they prayed for rain, R. Akiva, whose character, following Hillel, was to be forgiving, was answered from Heaven quid pro quo. Whereas, R. Eliezer, whose character, following Shammai, was to be unforgiving – even though he will receive great reward for this, as he is doing the will of God, blessed be His name, according to his own view – ultimately, consistent with his view, he was not forgiving. Therefore, forgiving the sins of the community would not be quid pro quo, so he was not answered. This is the meaning of what the divine voice said: “It is not that this one is greater than that one, but that this one is forgiving and that one is not forgiving,” as explained above.
И потому, когда молились о дождях, вот Рабби Акива, чья мера была по пути Гилеля — уступать своим мерам, — потому был услышан с Небес, мера за меру. Но Рабби Элиэзер, чья мера была по пути Шамая и он не уступал своим мерам, — хотя, конечно, он получит много награды и за то, что делает волю Всевышнего, да будет благословенно Его Имя, по своему методу; однако, поскольку, в конце концов, по своему методу он не уступал своим мерам, — потому это не «мера за меру», чтобы пройти мимо проступков общины, и потому он не был услышан. И это то, что сказала Бат-Коль: «не потому, что этот больше того, а потому, что этот уступает своим мерам» и т. д.; потому он был услышан, мера за меру, как упомянуто выше: